Për banorët e Hotit, historia e kësaj rruge nuk filloi me problemet e sotme. Ajo filloi rreth 30 vjet më parë, kur banorët e kësaj treve nisën të kërkonin diçka që për shumë njerëz mund të duket e zakonshme, por për ta ishte një nevojë jetike: një rrugë që do t’i lidhte me pjesën tjetër të komunës dhe do t’u mundësonte qarkullim më të sigurt dhe më normal.
Për ta pasur atë rrugë u prit me dekada. U kërkua, u insistua dhe u luftua për të. Dhe pas një pritjeje kaq të gjatë, rruga më në fund u realizua, edhe falë investimit të Qeverisë së Malit të Zi.
Kjo është e rëndësishme të kujtohet. Sepse kur një komunitet pret rreth 30 vjet për një rrugë dhe kur për realizimin e saj investohen mjete publike, përgjegjësia nuk përfundon ditën kur rruga ndërtohet. Një investim publik duhet të ruhet. Një rrugë duhet të mirëmbahet.
Por sot, banorët e Hotit janë përsëri në pritje. Këtë herë nuk po presin për ndërtimin e një rruge të re. Po presin që rruga që e pritën 30 vjet të mirëmbahet.
Janë bërë dy kërkesa zyrtare për pastrimin e rrugës së Hotit. Kërkesa e parë është bërë në korrik. Pas saj është bërë edhe një kërkesë tjetër. Deri sot, rruga ende nuk është pastruar. Dhe banorët nuk kanë marrë asnjë përgjigje zyrtare. As po, as jo. As shpjegim, as afat. Vetëm heshtje.
Ndërkohë, gurët dhe dheu kanë zënë një pjesë të konsiderueshme të rrugës, duke e ngushtuar kalimin dhe duke e dëmtuar më tej asfaltin. Një pjesë tjetër e së njëjtës rrugë është dëmtuar rëndë prej më shumë se një viti dhe ende pret riparimin.
Dhe këtu lind pyetja që nuk mund të anashkalohet: Pse, për një arsye që askush nuk ua ka shpjeguar banorëve, Hoti duket se mbetet gjithmonë ndër të fundit kur vjen radha e mirëmbajtjes?
Nuk po flasim për luks. Nuk po kërkohet një projekt i ri madhor. Nuk po kërkohet trajtim i veçantë. Po kërkohet pastrimi i një rruge ekzistuese dhe riparimi i një pjese të saj që është dëmtuar prej kohësh. Madje, kjo nuk është vetëm çështje komoditeti. Është çështje sigurie dhe përgjegjësie institucionale.
Çfarë thotë përgjegjësia institucionale?
Komuna e Plavës e njeh Hotin si një nga vendbanimet e saj. Në strukturën e vet zyrtare, komuna ka edhe organin përgjegjës për inspektimin dhe mbikëqyrjen komunale, ku përfshihet mirëmbajtja dhe mbrojtja e rrugëve komunale dhe rrugëve të pakategorizuara në përdorim të përgjithshëm.
Prandaj pyetja është e thjeshtë: Nëse kjo rrugë është në përgjegjësinë e komunës, pse nuk po pastrohet? Dhe nëse komuna konsideron se kjo rrugë nuk është në përgjegjësinë e saj, atëherë pse nuk ua ka shpjeguar këtë me shkrim banorëve që kanë bërë kërkesa zyrtare?
Një institucion mund të thotë po. Mund të thotë jo. Mund të shpjegojë se kujt i takon përgjegjësia. Por qytetarët nuk mund të marrin si përgjigje heshtjen.
A është çështja vetëm e një rruge?
Ndoshta jo. Sepse kjo situatë ngre një pyetje më të madhe: A trajtohen të gjitha pjesët e komunës së Plavës me të njëjtën vëmendje?
Kur një rrugë pritet për rreth 30 vjet, kur për të janë investuar mjete publike dhe kur, pas dëmtimeve, kërkesat zyrtare të banorëve mbeten pa përgjigje, është e natyrshme që njerëzit të pyesin: Pse gjithmonë duhet të presë Hoti?
A duhet të jetë numri i banorëve arsyeja që një vendbanim të marrë më pak vëmendje?
Nëse dikush mendon se një vendbanim me më pak banorë duhet të jetë automatikisht më pak prioritar, atëherë lind pyetja: Ku është kjo e përcaktuar dhe mbi çfarë kriteresh vendoset radha e mirëmbajtjes? Sepse banorët e Hotit janë qytetarë të komunës së Plavës, njësoj si banorët e çdo vendbanimi tjetër.
Po përfaqësimi i komunitetit?
Këtu lind edhe një pyetje tjetër. Shpesh flitet për përfaqësimin e komuniteteve në institucione, për barazinë dhe për të drejtat e qytetarëve. Por ku ndihet ky përfaqësim kur një kërkesë kaq themelore mbetet pa përgjigje?
Përfaqësimi nuk duhet të jetë vetëm një emër në një institucion apo një vend në një listë. Përfaqësimi duhet të ndihet në jetën e njerëzve. Duhet të shihet kur një komunitet kërkon një rrugë të sigurt. Duhet të shihet kur kërkohet mirëmbajtja e një investimi publik. Duhet të shihet kur qytetarët bëjnë një kërkesë zyrtare dhe presin një përgjigje zyrtare.
Hoti nuk po kërkon privilegj. Po kërkon të mos trajtohet si pjesa e fundit e listës.
Pas rreth 30 vitesh pritje, banorët më në fund e morën rrugën për të cilën kishin luftuar dhe pritur kaq gjatë. Për realizimin e saj u investuan mjete publike. Sot ata nuk po kërkojnë një rrugë të re.
Po kërkojnë që ajo që u ndërtua më në fund, të mos lihet të shkatërrohet.
Kjo është një kërkesë për mirëmbajtje. Është kërkesë për përgjegjësi. Dhe mbi të gjitha, është kërkesë për trajtim të barabartë.
Nihad Canoviq, si kryetar i Komunës së Plavës, ka mundësinë ta ndryshojë këtë situatë me veprime shumë të thjeshta: të pastrohet rruga, të riparohet pjesa e dëmtuar, t’u përgjigjet qytetarëve. Kaq.
Pas 30 vitesh pritjeje për ta pasur rrugën, banorët e Hotit nuk duhet të presin edhe një herë për atë që është më elementarja – mirëmbajtjen e saj. Sepse një rrugë që është ndërtuar me paratë e qytetarëve nuk duhet të mbetet në fund të listës. Dhe një komunitet që ka pritur 30 vjet për të pasur rrugën e vet, nuk duhet të detyrohet të luftojë përsëri vetëm që ajo rrugë të mbetet e kalueshme.
30 vjet pritje për rrugën. Tani pritje për mirëmbajtjen. Deri kur?!