Para se të jetoja në Shqipëri, gjatë vizitave për pushime shihja rrugë të reja, hotele, pallate e ndërtime gjithandej. Mendoja se qeveria po punonte për zhvillimin e vendit dhe se shqiptarët s’kishin pse të ankohen. Por, pas dy vjetësh jetese në Tiranë me familjen time, kuptova se përtej fasadës fshihej një realitet krejt tjetër.
Për ne si familje, kjo përvojë ishte një hapje e madhe e syve. Është një gjë ta duash atdheun prej largësisë dhe ta vizitosh për pushime; krejt tjetër është të jetosh mes njerëzve të tij, të shohësh vështirësitë që i përballojnë çdo ditë dhe të kuptosh sa e vështirë është për një familje mesatare të ndërtojë një jetë me dinjitet. Kjo përvojë na ka bërë ta kuptojmë më thellë realitetin e popullit tonë dhe ma ka forcuar lidhjen me atdheun.
Rrugët, hotelet e pallatet e reja nuk janë tregues se jeta e popullit po përmirësohet. Pyetja është e thjeshtë: kush po përfiton prej këtij zhvillimi? Për shumë familje, çmimet e larta, pagat e kufizuara dhe mungesa e vendeve të punës gjatë gjithë vitit e bëjnë jetën gjithnjë e më të vështirë. Për shumë të rinj, emigrimi duket si e vetmja rrugë drejt një të ardhmeje më të mirë.
Bukuri e jashtëzakonshme, por pengesa të mëdha
Shqipëria është ndër vendet më të bukura të kontinentit evropian për nga natyra. Malet, bregdeti, lumenjtë dhe luginat tona janë pasuri të jashtëzakonshme. Vendi ka potencial të madh për turizëm, bujqësi, industri dhe zhvillim ekonomik. Por bukuria natyrore nuk mjafton kur qytetari përballet me çmime të larta, paga që nuk ia mbulojnë shpenzimet dhe pasiguri për të ardhmen. Një vend nuk matet vetëm me hotele të reja e rrugë moderne, por edhe me mundësinë që një familje të jetojë me pagën e vet dhe t’i rrisë fëmijët pa pasur frikë se çfarë e pret të nesërmen.
Gjatë qëndrimit tonë, pata mundësinë të hyjë në dyqane ushqimore në Itali dhe u befasova kur pashë se disa produkte të zakonshme, përfshirë mishin dhe pijet, kushtonin shumë më lirë se ç’kisha parë në Shqipëri. Ky është një rast personal, jo një krahasim i plotë i tregjeve të të dy vendeve. Megjithatë, më bëri të pyes se si mundet një popull me paga më të ulëta në rajon të përballojë çmime kaq të larta për nevojat e përditshme?!
Edhe karburanti, tarifat rrugore dhe kostot e tjera ia shtojnë barrën qytetarit.
Zhvillimi duhet t’i shërbejë popullit
Turizmi dhe ndërtimi mund të krijojnë vende pune e të sjellin të ardhura, por Shqipëria nuk mund ta mbështesë të ardhmen vetëm mbi hotele, restorante, pallate dhe punë sezonale. Na duhen industri, prodhim vendas, bujqësi moderne dhe vende pune me paga të denja e mundësi për zhvillim profesional.
Një ekonomi nuk mund të quhet e suksesshme vetëm sepse disa biznese lulëzojnë. Suksesi duhet të ndihet edhe në tryezën e familjes së zakonshme, në mundësinë që një i ri të gjejë punë si duhet në vendin e vet.
Shteti duhet të mbrojë interesin publik, jo interesat e ngushta të atyre që janë në pushtet apo bashkëpunojnë me të.
Në Malësi kemi një thënie të vjetër: “Fjala e popullit asht fjala e Zotit”. Ajo na kujton se zëri i qytetarit duhet të dëgjohet. Paraardhësit tanë kanë bërë sakrifica të mëdha për atdheun dhe ne kemi përgjegjësi ta mbrojmë këtë trashëgimi, jo vetëm prej kërcënimeve të jashtme, por edhe prej padrejtësisë, korrupsionit dhe abuzimit me pushtetin.
Nga Malësia në Amerikë, me zemrën tek atdheu
Si shqiptar i Amerikës me rrënjë në Malësi, e kam ndier lidhjen me atdheun gjithmonë, por koha ime e shkurtër në Shqipëri ma ka forcuar edhe më shumë. Kjo lidhje është rritur në zemrën time, sepse tash nuk e shoh vendin vetëm përmes kujtimeve, historisë apo bukurisë së tij, por edhe përmes jetës së njerëzve që e quajnë shtëpi.
Bashkë me bashkëshorten dhe familjen time kemi kuptuar se dashuria për atdheun bëhet më e thellë kur e sheh realitetin nga afër. Është prekëse të kuptosh se sa shumë njerëz punojnë e sakrifikojnë, por prapë nuk e kanë sigurinë ekonomike dhe mundësitë që meritojnë.
Kjo përvojë na ka shtyrë të mendojmë edhe për shqiptarët në krejt trojet e tyre. Historia jonë është e mbushur me periudha sundimi të të huajve e shtypje, ndërsa sot shumë shqiptarë vazhdojnë të përballen me sisteme ku ndihen të pafuqishëm për të vendosur mbi të ardhmen e vet.
Nuk duhet të jetë e nevojshme të braktisësh vendin tënd për të pasur një jetë më të mirë. Askush nuk duhet të detyrohet të zgjedhë mes dashurisë për atdheun dhe mundësisë për të ushqyer familjen.
Unë e dua Shqipërinë dhe popullin tim. Pikërisht për këtë arsye, nuk mund të vazhdoj në heshtje duke menduar edhe për pengesat që e ndalojnë popullin të përparojë. Patriotizëm nuk është vetëm të valvitësh flamurin; është të kërkosh drejtësi, të mbrosh dinjitetin e njerëzve dhe mos ta pranosh padrejtësinë si diçka normale.
Shqipëria meriton më shumë se një fasadë të bukur. Populli shqiptar meriton paga të denja, drejtësi, mundësi dhe liri. Kjo është Shqipëria që duhet të ndërtohet për brezat e ardhshëm, në mënyrë që fëmijët tanë të kenë arsye ta duan atdheun jo vetëm për bukurinë e tij, por edhe për jetën që mund të ofrojë.