Shkova në Shkodër për të qenë pranë studentëve, për të ndier energjinë e tyre dhe për të kuptuar çfarë fshihet në shpirtin e të rinjve që dalin në rrugë për të kërkuar ndryshim. Shkova si artiste, me kureshtjen për të dëgjuar, për të vëzhguar dhe për të kuptuar atë që nuk mund të shihet gjithmonë nga larg.
Nuk shkova për t’i gjykuar dhe as për të mbështetur ndonjë parti politike. Shkova sepse besoj se, kur të rinjtë ngrihen dhe kërkojnë të dëgjohen, shoqëria duhet të ndalet e t’i dëgjojë para se t’i gjykojë.
Ajo që më shqetëson është mënyra se si, në vend që të flitet për arsyet që i kanë nxjerrë studentët në protestë, përhapet pretendimi se pas tyre qëndron Serbia. Nëse ekzistojnë prova për ndërhyrje të jashtme, ato duhet të paraqiten dhe të shqyrtohen seriozisht. Por, në mungesë të provave të qarta, pse duhet të pranohet një pretendim i tillë si shpjegim për gjithçka? Dhe pse ky pretendim duhet të bëhet arsye për të mos i dëgjuar studentët?
Edhe nëse dikush përpiqet të ndikojë politikisht mbi një protestë, kjo nuk do të thotë se shqetësimet e studentëve janë të pavërteta. Pyetjet e tyre nuk zhduken vetëm sepse dikush përmend një shtet tjetër. Problemet e arsimit, pasiguria për të ardhmen, vështirësitë ekonomike dhe mungesa e besimit tek institucionet meritojnë përgjigje të drejtpërdrejta.
Pse nuk flasim më shumë për atë që kërkojnë studentët, por kaq shumë për atë se kush mund të jetë pas tyre? Kjo është pyetja që duhet t’ia bëjmë vetes.
Kur një brez i ri del në rrugë, përgjigjja e parë e institucioneve nuk duhet të jetë dyshimi, përçmimi apo përpjekja për t’ia ulur vlerën zërit të tij. Përgjigjja duhet të jetë dëgjimi. Një shoqëri që ka besim te vetja nuk ka frikë nga pyetjet e të rinjve. Përkundrazi, ajo i sheh ato si mundësi për të kuptuar çfarë nuk funksionon dhe çfarë duhet ndryshuar.
Më shqetëson edhe mënyra se si politikanët përpiqen ta shpjegojnë këtë situatë. Qytetarët nuk kanë nevojë për përgjigje politike të mbushura me fjalë, por për përgjigje të qarta, të drejtpërdrejta dhe konkrete. Nuk mjafton të flasësh gjatë para kamerave; duhet t’u përgjigjesh pyetjeve që njerëzit kanë ngritur.
Kryeministri Edi Rama shfaqet vazhdimisht në televizion, por pyetja ime është e thjeshtë: A po marrin qytetarët përgjigje për shqetësimet e tyre? A po dëgjojnë ata zgjidhje konkrete, apo vetëm shpjegime që nuk e prekin thelbin e problemit?
Të flasësh shumë nuk do të thotë domosdoshmërisht të thuash diçka. Ndonjëherë, pas shumë fjalëve, qytetari mbetet përsëri pa përgjigjen që kërkon. Njerëzit duan të dinë çfarë do të bëhet, si do të bëhet dhe kush do të mbajë përgjegjësi.
Mungesa e përgjigjeve bindëse nuk provon automatikisht se studentët kanë të drejtë në çdo pretendim. Por ajo e bën edhe më të domosdoshme që shqetësimet e tyre të merren seriozisht. Në një demokraci, pushteti nuk duhet të kërkojë vetëm besim; duhet ta fitojë atë përmes transparencës dhe përgjegjësisë.
Ka edhe pyetje më të gjera që shoqëria shqiptare nuk mund t’i shmangë: Si po ndërtohet e ardhmja e të rinjve? Pse kaq shumë njerëz përballen me pasiguri ekonomike? A po trajtohen me transparencë vendimet që lidhen me tokën, pronën dhe zhvillimin? Si po hetohen pretendimet për korrupsion dhe kush mban përgjegjësi kur dalin probleme serioze?
Këto nuk janë pyetje që mund të mbyllen me deklarata politike. Ato kërkojnë fakte, dokumente, transparencë dhe përgjigje nga institucionet përkatëse. Kur qytetarët kanë dyshime, institucionet duhet të krijojnë besim duke i sqaruar ato, jo duke i lënë të shtohen.
Po aq e rëndësishme është mënyra se si trajtohen njerëzit gjatë protestave. Ruajtja e rendit publik është përgjegjësi e shtetit, por ajo duhet të shkojë gjithmonë krah për krah me respektimin e dinjitetit njerëzor dhe së drejtës për protestë paqësore. Çdo pretendim për përdorim të tepruar të forcës duhet të shqyrtohet në mënyrë të paanshme. Uniforma nuk duhet të jetë arsye për të harruar se përballë saj qëndrojnë njerëz, me zërin, frikën, shpresën dhe të drejtat e tyre.
Si artiste, unë e shoh shoqërinë edhe përmes asaj që njerëzit nuk arrijnë ta shprehin me fjalë. E di se heshtja mund të fshehë dhimbje, zhgënjim dhe një grumbull pyetjesh që kanë mbetur pa përgjigje. Prandaj shkova në Shkodër: jo për të vendosur paraprakisht se kush ka të drejtë, por për të qenë pranë të rinjve dhe për të kuptuar çfarë i shtyn të kërkojnë të ardhmen e tyre.
Nuk mendoj se çdo student është i pagabueshëm. As nuk besoj se çdo kërkesë duhet pranuar pa diskutim. Por besoj se asnjë i ri nuk duhet diskredituar pa u dëgjuar dhe asnjë protestë nuk duhet shpjeguar me akuza që nuk mbështeten në prova.
Unë i mbështes studentët në të drejtën e tyre për të protestuar, për të ngritur zërin dhe për të kërkuar llogari. I mbështes jo si përfaqësuese e ndonjë partie, por si artiste dhe si njeri që beson se një shoqëri nuk mund të ecë përpara duke ua mbyllur gojën atyre që kërkojnë ndryshim.
Nuk është detyra ime t’u tregoj të rinjve se cilës parti duhet t’i besojnë. Është detyra ime njerëzore të mos hesht kur shoh se zëri i tyre rrezikon të humbasë mes akuzave, propagandës dhe fjalëve të politikanëve.
Në fund, pyetja nuk është vetëm nëse dikush po përpiqet të ndikojë mbi protestat. Pyetja është edhe më e thellë: Pse kaq shumë njerëz ndihen të detyruar të dalin në rrugë që të kërkojnë përgjigje nga ata që duhet t’i përfaqësojnë?
Nëse duam një Shqipëri më të drejtë, duhet të mësojmë t’i dëgjojmë të rinjtë edhe kur pyetjet e tyre na vënë në siklet. Duhet të kërkojmë prova para se të besojmë akuza dhe përgjegjësi para se të kënaqemi me deklarata. Duhet të kuptojmë se kritika ndaj pushtetit nuk është tradhti dhe se kërkesa për llogari nuk është sulm ndaj vendit.
Një komb nuk mbrohet duke i heshtur njerëzit e vet. Mbrohet duke i dëgjuar, duke respektuar të drejtat e tyre dhe duke u dhënë arsye të besojnë se e ardhmja mund të jetë më e mirë.
Unë zgjodha të shkoj në Shkodër për t’i dëgjuar studentët. Dhe sot zgjedh të mos hesht.