30-vjeçari Agron Pali, drejtor i Global Monitoring Center në OKB

Agron Pali – është zgjedhur nga Komiteti Special i C- 24 (Komiteti i Dekolonizimit) për të udhëhequr -Konferencën e II, Seanca e Rifilluar, që u mbajt nga 14 deri 25 Qershor 2021, në selinë e Kombeve të Bashkuara, në Nju Jork.
Komiteti i Posaçëm i Situatës në lidhje me zbatimin e Deklaratës për Dhënien e Pavarësisë së Vendeve dhe Popujve Kolonialë, i njohur gjithashtu si Komiteti i Posaçëm për Dekolonizimin, ose C-24, thuhet se u krijua në v.1961 nga Asambleja e Përgjithshme (GA), si organ i saj ndihmës kushtuar çështjes së dekolonizimit.
Komiteti C-24, sipas saj rishikon çdo vit listën e Territoreve Jo-vetëqeverisëse për të cilat është e zbatueshme Deklarata. Ai dëgjon gjithashtu deklarata nga përfaqësues të Territoreve Jo-Vetëqeverisëse në sesionet e saj vjetore, dhe dërgon misione vizitash në Territore Jo-Vetëqeverisëse, ndërkohë organizon çdo vit seminare rajonalë.
Drejtori i Global Monitoring Center, Ron Pali, drejton një organizatë jofitimprurëse e vendosur në Nju Jork Sity, organizatë kjo që synon të adresojë çështje globale përmes formësimit të politikave efektive që do të kontribuojnë në një botë më demokratike, paqësore dhe të prosperuar, dhe qe fokusohet në dekolonizimin, të drejtat e njeriut dhe testimet bërthamore.
Ai mbajti dhe fjalimin kryesor para Komisionit të Kombeve të Bashkuara për Dekolonizimin, në takimin e Dytë vjetorit të C-24
Duke folur për gazetën tonë, rreth fjalimit të tij, Ron Pali shprehet : “Qëndrimi im pohoi se lejimi i Marokut, për të vazhduar shtypjen e njerëzve Sahrawi të Saharës Perëndimore dhe privimi i tyre nga e drejta e tyre për vetëvendosje përbën një fyerje ndaj parimeve të Kombeve të Bashkuara dhe përpjekjeve të Komitetit të Katërt për të eliminuar manifestimet e kolonializmit.
Ai gjatë fjalës se tij kujtoje se të gjithë e dinë që në Dhjetor 1963, Asambleja e Përgjithshme shtoi Saharanë Perëndimore në listën e Territoreve Jo-vetëqeverisëse në të cilën zbatohej rezoluta 1514 (XV) për Dhënien e Pavarësisë Vendeve dhe Popujve Kolonialë.
Ron Pali tha se : Rezolutat e Asamblesë së Përgjithshme të KB që nga ajo kohë ka bërë thirrje për të mundësuar popullit të Saharës Perëndimore, të ushtrojnë të drejtën e tyre të patjetërsueshme për vetëvendosje në përputhje me rezolutat përkatëse të Asamblesë së Përgjithshme.
Dekolonizimi i Saharës Perëndimore u pengua, tha ai kur Maroku, i cili dhe pushtoi Territorin në 31 Tetor 1975 në shkelje të rezolutave të KB dhe vendimit të Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë në 16 Tetor 1975, i cili vendosi që asnjë lidhje e sovranitetit territorial nuk kishte ekzistuar kurrë midis Marokut dhe Sahara Perëndimore.
Në përputhje me normat e së drejtës ndërkombëtare, Kombet e Bashkuara kurrë nuk kanë njohur okupimin e paligjshëm të Marokut dhe aneksimin e pjesëve të Saharës Perëndimore. Pikërisht, prania e Marokut në Saharanë Perëndimore është “dëshpëruese” nga Këshilli i Sigurimit në rezolutën e tij 380 të vitit 1975 dhe është cilësuar si një akt “okupimi” nga Asambleja e Përgjithshme në rezolutat e saj 34/37 të 1979 dhe 35/19 të 1980, dhe ndër rezolutat e tjera.
Gjatë gjithë viteve, Sahara Perëndimore e okupuar ka qenë dëshmitare e një procesi masiv inxhinierik demografik deri në atë masë saqë popullsia autoktone tani është jashtëzakonisht e tejkaluar nga migrimi masiv i kolonëve të sponsorizuar nga pushtuesit. Kjo politikë shkel nenin 49 të konventës së katërt të Gjenevës dhe konsiderohet si një “krim kundër njerëzimit”.
Pushtimi i paligjshëm marokenë i pjesëve të Saharës Perëndimore e bën atë të vetmin Territor Jo-Vetëqeverisës nën okupimin e paligjshëm ushtarak nga një vend i tretë. Kur Spanja, ish-kolonizatori, u tërhoq nga Territori në Shkurt 1976, Sahara Perëndimore gjithashtu u bë Territori i vetëm Jo-Vetëqeverisës që nuk ka asnjë Fuqi Administruese të njohur ndërkombëtarisht.
Prandaj është detyra e shenjtë e Kombeve të Bashkuara dhe këtij Komiteti Special në veçanti që të marrin përgjegjësitë e tyre ndaj Territorit Jo-vetëqeverisës të Saharës Perëndimore, për derisa njerëzit e saj të jenë në gjendje të ushtrojnë të drejtën e tyre për vetëvendosje dhe pavarësi.
Lejimi i Marokut që të vazhdojë të shtypë njerëzit e Saharës Perëndimore dhe t’i u mohojë atyre të drejtën e tyre për vetëvendosje është një fyerje për gjithçka që përfaqësojnë Kombet e Bashkuara dhe ky Komitet Special.
Ne kemi parë shumë fuqi perëndimore, të mëdha dhe të vogla, që mbrojnë demokracinë dhe të drejtat e njeriut në shumë pjesë të botës. Sidoqoftë, kur Maroku, i cili është një nga vendet më jodemokratike dhe më shtypëse në botë, shtyp Sahrawis në Sahara. Perëndimore të okupuar dhe vjedh burimet e tyre, natyrore, dhe të njëjtat vende heshtin. Kjo qasje me standardet e dyfishtë është thjesht e për mbrojtur kolonizatorët.
“Prandaj është koha që Kombet e Bashkuara të ndërmarrin veprime konkrete për të lejuar njerëzit e Territorit Jo-vetëqeverisës të Saharës Perëndimore të vendosin për të ardhmen e tyre, lirshëm dhe në mënyrë demokratike. Kjo është mënyra e vetme për të siguruar një përfundim paqësor dhe të qëndrueshëm të dekolonizimit të vonuar të kolonisë së fundit në Afrikë” ka thene Agron (Ron) Pali Drejtori i Global Monitoring Center, ne Kombet e Bashkuara ne New York. (Illyria).