Nga miratimi i pluralizmit në vendet e ish- kampit socialist në Evropën Juglindore, emigrimi i popullsisë në botën e jashtme ishte çështje jetike, për të përjetuar lirinë e mohuar rreth pesë dekada. Në këtë aspekt përjashtim nuk bën as Shqipëria, e cila ishte vendi më i izoluar dhe më i varfër në kuadër të këtij kampi, andaj edhe emigrimi i popullsisë nuk paraqet ndonjë befasi, sepse populli shqiptar kërkonte atë qe i është mohuar dekada me radhë. Në lidhje me këtë çështje janë publikuar të dhëna të cilat janë shqetësuese, sepse sipas INSTAT-it që kanë të bëjnë me datën 1 janar 2020 nga Shqipëria kanë emigruar 1.684.135 shqiptarë, duke qenë ndër vendet me shkallë më të lartë në rajon. Ndërsa sa i përket popullsisë në vend , Shqipëria ka pasur 2.845.955 banorë, duke pësuar një rënie prej 0.6% në krahasim me 1 janar e 2019-ës.
Raporti nga INSTAT-i
Sipas raportit të publikuar ditë më parë nga INSTAT-i, “Diaspora e Shqipërisë në shifra” del se rreth 1.6 milionë shqiptarë banojnë jashtë vendit, që është bazuar në të dhënat e dy regjistrimeve të popullsisë. “Duke pasur parasysh se shqiptarët vendbanues nuk regjistrohen sistematikisht kur largohen nga vendi dhe duke qenë se ka pak stimuj që ata të regjistrojnë largimin te autoritetet vendore, nuk ka matje të besueshme të numrit të individëve që janë larguar nga Shqipëria. Sidoqoftë, INSTAT përdor metoda të tërthorta për kryerjen e një vlerësimi mbi numrin e migrantëve i cili bazohet në të dhënat e dy censuseve të njëpasnjëshëm, edhe pse ka vështirësi ose kufizime”, thuhet në raport.
Në lidhje me këtë çështje si bazë është marrë popullsia me datën 1 janar 2020 nga regjistri civil, i cili përmban shtetasit shqiptar, pavarësisht vendbanimit të tyre(edhe ata që jetojnë jashtë vendit), sipas moshës dhe gjinisë. Në përgjithësi përllogaritet që diaspora shqiptare ka arritur numrin prej 1.684.135 persona, ndërsa sipas gjinisë, femra ka 799.416, e meshkuj 884.719.
Emigrantë më shumë në Itali e Greqi
Në raport janë përfshirë të dhënat nga OKB, që ka të bëjë me shpërndarjen territoriale të emigrantëve shqiptarë në botë në periudhën kohore 1995-2019.Nga të dhënat e tilla del qartë së emigrimi i shqiptarëve është më i lartë në Itali (39.4%), Greqi (35.3%), SHBA (8.2%), Gjermani (4.2%), Kanada (1.4%),në Mbretërinë e Bashkuar (0.9%),në Belgjikë (0.9%) dhe në vendet e tjera(9.7%). Në saje të këtyre të dhënave del se emigrantë shqiptarë ka më së shumti në Itali e Greqi, pastaj në Gjermani, ndërsa prej vendeve të tjera jashtë Evropës vend të rëndësishëm zënë SHBA -ja dhe Kanadaja.
Në lidhje me këtë çështje, të dhëna më të sakta do të kemi në regjistrimin e ardhshëm të popullsisë në Shqipëri që duhet të mbahet gjatë këtij viti, duke ofruar të dhëna mbi procesin e emigrimit në bazë territoriale, strukturës sociale, moshës, gjinisë, profilit arsimor dhe profesional.
Rënie e numrit të nxënësve
Emigrimi i popullsisë ka ndikuar me pasoja të ndryshme shoqërore në Shqipëri, ku si tregues negativ është rënia e numrit të nxënësve në shkollat fillore dhe të mesme. Nga një dukuri e tillë, numri i nxënësve në shkollat shqiptare po ulet në mënyrë të dukshme në vitet e fundit, e kjo ka të bëjë veçanërisht me arsimin fillor. Sipas të dhënave të Institutit të Statistikës, INSTAT, në vitin shkollor 2019/2020, në shkollat fillore procesin edukativo-arsimor e kanë ndjekur 294.879 nxënës. Ky numër është më i vogël për 3.8 për qind krahasuar me vitin paraprak dhe 10,1 për qind, krahasuar me vitin shkollor 2016/2017.
Gjendja nuk është aspak më e mirë as në arsimin e mesëm, ku numri i nxënësve është ulur për 4,2 për qind. Gjithashtu, numri i nxënësve të cilët kanë mbaruar arsimin e mesëm është më i vogël për 3,6 për qind. Kjo rënie që i takon kësaj grupmoshe, ndodhi për shkak të nivelit të lartë të emigrimit të popullsisë, bëhet e ditur nga INSTAT-i.
Behët më dije se në këtë vit shkollor 2020/2021 në 1.754 shkolla fillore dhe të mesme në vend, mësimin e ndjekin mbi 430 mijë nxënës.
Popullsia po plaket
Sipas të dhënave nga INSTAT-i, popullsia e Shqipërisë nga viti 2001 ka ardhur duke u tkurrur, ku në disa qarqe kjo tkurrje ka ndikuar në rritjen e moshës mesatare të popullsisë. Nga të dhënat e publikuara në vjetarin statistikor, popullsia nën moshën 15 vjeç po shkon drejt barazimit me popullsinë mbi 65 vjeç. Kështu, nga 1 janari 2020, në Shqipëri kishin 478.850 të rinj të moshës nën 15 vjeç dhe 420.036 të moshuar të moshës 65 vjeç ose më shumë. Qarqet me raportin më të lartë të varësisë së të rinjve janë ato të Kukësit dhe Dibrës, ndërsa qarqet me raportin më të ulët të varësisë së të rinjve janë ato të Gjirokastrës dhe të Vlorës
Nga ana tjetër, qarqet me raportin më të lartë të moshuarve, më të vjetër së 65 vjeç janë Lezha dhe Gjirokastra, ndërsa më të ulët e kanë Korça dhe Tirana.
Ndërsa nga 1 janari 2020, mosha mesatare e popullsisë në Shqipëri ishte 37.2 vjet. Sipas këtij treguesi, qarku i Tiranës kishte popullsinë më të re në Shqipëri, me një moshë mesatare prej 35.5 vjet, ndërsa popullsinë me të të vjetër në vend e kishte qarku i Gjirokastrës, me moshë mesatare prej 41.8 vjet, që është rezultat i drejtpërdrejtë i emigrimit të popullsisë dhe të mosshënimit të saj në vend.
Përfundimisht duhet theksuar së të dhënat e publikuara nga INSTAT-i, mbesin referencë e besueshme në lidhje me emigrimin e shqiptarëve, dukuri e cila ka marrë përmasa shqetësuese me pasoja shumëdimensionale, për kohën tonë dhe në të ardhmen.