Më 12 gusht 2026, në Galerinë Hoti në Hot (Plavë), u mbajt edicioni i tetë i Festivalit të Lahutës: Lahuta, Okarina, Polifonia, organizuar nga Qendra për Zhvillimin e Kulturës Tradicionale “SHKABAT” – Prishtinë, në bashkëpunim me Galerinë Hoti.
Këtë vit, festivali iu kushtua lahutarit të kombit, të ndjerit Jonuz Delaj, një personalitet i rëndësishëm i kulturës dhe traditës së Malësisë, kontributi i të cilit për shumë vite e mbajti gjallë zërin e lahutës dhe Eposin e Kreshnikëve.
Një rëndësi të veçantë në realizimin e këtij edicioni pati Ambasada e Republikës së Kosovës në Mal të Zi, e cila ishte mbështetësja kryesore e festivalit. Mbështetja e saj ishte një dëshmi e rëndësishme se institucionet mund të luajnë një rol të drejtpërdrejtë në ruajtjen dhe zhvillimin e kulturës sonë, edhe në territoret më të vogla ku ajo vazhdon të jetojë.
Për Galerinë Hoti, kjo mbështetje ka një vlerë të veçantë. Kultura është ajo që mban gjallë shpirtin e një komuniteti dhe lidh të kaluarën me të tashmen e të ardhmen. Prandaj, jemi mirënjohës që Ambasada e Kosovës u bë pjesë e këtij rrugëtimi dhe ndihmoi që zëri i lahutës të dëgjohej edhe një herë në malet e Hotit.
Festivali ishte më shumë se një aktivitet kulturor. Ishte një takim i kujtesës me të tashmen dhe një dëshmi se tradita mund të vazhdojë të jetojë kur i japim hapësirë, respekt dhe zë.
Prania e lahutarëve nga Kosova, Shqipëria dhe trevat tona, si dhe e studiuesve, familjarëve dhe dashamirësve të kulturës, e bëri këtë mbrëmje një moment të veçantë. Galeria Hoti e vlerëson këtë edicion si një sukses të rëndësishëm, jo vetëm për pjesëmarrjen, por sidomos për mesazhin që përcolli: kultura nuk mbahet gjallë vetëm duke e kujtuar të kaluarën, por duke ia dorëzuar atë brezit të ri.
Një ditë pas festivalit, gjatë një takimi në Malësinë e Madhe me përfaqësues të “SHKABAT”-it, lahutarë dhe familjarë të Jonuz Delajt, u diskutua edhe për mundësinë e krijimit të një shkolle të lahutës në Koplik, kushtuar figurës dhe trashëgimisë së Jonuz Delajt.
Ky është ndoshta një nga rezultatet më të bukura që mund të lërë një festival: që një këngë, një instrument dhe një emër të mos mbeten vetëm në kujtesë, por të vazhdojnë rrugën te brezat që vijnë.
Galeria Hoti do të vazhdojë të krijojë hapësira ku arti, kultura dhe tradita të takohen dhe ku trashëgimia jonë të mos jetë vetëm një kujtim i së kaluarës, por një pjesë e gjallë e së ardhmes.
Mirënjohje të veçantë Ambasadës së Republikës së Kosovës në Mal të Zi për mbështetjen, si dhe të gjithë atyre që kontribuuan në realizimin e këtij edicioni të Festivalit të Lahutës.
Kaltrina Hoti