Ulqini ka një problem që nuk mund të fshihet më pas sloganeve, ceremonive, konferencave për shtyp dhe fotografive të projekteve në letër. Problemi nuk është se qyteti nuk ka para. Problemi është se qytetari nuk po sheh mjaftueshëm qytet në këmbim të parave që paguhen për administratën.
Sipas të dhënave të bëra publike në vitin 2026, Komuna e Ulqinit shpenzon rreth 4.1 milionë euro për paga. Me zbatimin e modelit të ri të pagave, shpenzimi mund të rritet edhe për rreth 1.5 milionë euro. Pra, pyetja zyrtare është: Ku do të gjenden paratë? Pyetja e qytetarit është shumë më e thjeshtë: çfarë po marrim për këto para?
Sepse Ulqini po hyn në një fazë të çuditshme të zhvillimit ku administrata rritet më shpejt se infrastruktura, ndërsa premtimet rriten më shpejt se rezultatet.
Në muajin maj 2026, Kuvendi i Komunës së Ulqinit miratoi themelimin e ndërmarrjes “Gradski prevoz”, ndërsa Komuna kishte blerë pesë minibusë Iveco Daily, me nga 22 ulëse. Ideja ishte madhështore në letër: transport publik urban dhe ndërurban, më shumë lëvizshmëri për qytetarët dhe mbështetje për turizmin. Por që në qershor dukej se shërbimi mund të mos funksiononte fare këtë sezon. Ende nuk ishte zgjidhur çështja e drejtorit, organeve drejtuese, selisë dhe madje edhe numrit të stacioneve. Për më tepër, sekretari përgjegjës nuk kishte dhënë përgjigje për pyetjet bazë: kur u blenë autobusët, sa kushtuan dhe kur do të fillojë transporti?!
Pra, kemi arritur në një model të ri ekonomik: blihen autobusët për të ofruar transport publik, por transporti publik mungon. Autobusët janë aty, qytetarët janë aty, rrugët janë aty, vetëm shërbimi mungon.
Në një qytet që pretendon të jetë destinacion modern turistik, kjo do të ishte një skenë komike po të mos paguhej nga paratë publike. Autobusi është kthyer në monument të përkohshëm të administratës: nuk lëviz, por kushton.
Pastaj është stadiumi i ri. Në mars 2024 u raportua se Komuna kishte zgjedhur ofertën më të favorshme për hartimin e projektit kryesor dhe se kontrata do të nënshkruhej me kompanitë që do të përgatisnin dokumentacionin. Afati i parashikuar për projektin ishte 120 ditë.
Sot, në vend të një stadiumi të ri, Ulqini ka ende një histori të re për stadiumin e ardhshëm. Madje në vitin 2026 u mbyll Qendra e Futbollit “Çausheviq”, ndërsa trualli ku është planifikuar stadiumi i qytetit mbeti pjesë e një situate të ndërlikuar juridike dhe administrative. Vetë Komuna përsëriti se në atë lokacion është planifikuar stadiumi, fusha ndihmëse dhe objekte të tjera sportive.
Kjo është ajo që mund ta quajmë futboll administrativ: projekti luan ndeshjen, tenderi luan ndeshjen, komisioni luan ndeshjen, por qytetari ende nuk e ka parë topin.
Nëse dikush do të shkruante skenarin e një satire për administratën ulqinake, kinemaja do të ishte filmi kryesor. Kinemaja “Crvena Zvijezda” pushoi së funksionuari në vitin 2002. Në vitin 2023, 21 vjet më pas, hapësira ku duhej të ishte kinemaja vazhdonte të ishte një problem i pazgjidhur. Tenderi ishte me vlerë 1.2 milionë euro, ndërsa me marrëveshjen e mëparshme kishin parashikuar rreth 1.3 milionë euro për rindërtimin.
Akoma më ironike është historia e 900 mijë eurove nga shitja e një parcele në Ranë, të cilat sipas një vendimi të Kuvendit Komunal duhej të përdoreshin për investime kapitale, me prioritet ndërtimin e sallës së kinemasë. Më pas kishte dyshime se këto mjete ishin përdorur për paga dhe shpenzime operative, ndërsa çështja u hetua nga policia.
Kështu qytetari ulqinak mund të shkojë në kinema vetëm në imagjinatë. Mund të blejë biletën në formë premtimi, të ulet në një karrige të projektit dhe të presë filmin e madh: “Kinemaja do të ndërtohet së shpejti”. Shfaqja vazhdon prej vitesh.
Një nga shembujt më të dhimbshëm është Shtoji. Në janar 2026, pas reshjeve të mëdha, oborre, garazhe, shtëpi dhe toka u përmbytën. Kryetari i kësaj bashkësie lokale tha se përmbytjet ndodhen në vendet ku kanalet për ujërat atmosferike ishin mbuluar ose betonuar. Ai foli për pasojat e ndërtimeve të pakontrolluara dhe për neglizhencën e institucioneve lokale dhe shtetërore.
Edhe në tetor 2025, reshjet e mëdha paralizuan qarkullimin në pjesë të Ulqinit, ndërsa Zogajt, Pistulli dhe pjesë të Gaçit u raportuan nën ujë.
Dhe këtu kemi paradoksin ulqinak: në verë ndërtojmë sikur nesër të mos ekzistojë, ndërsa në dimër zbulojmë se uji ekziston. Ndërtojmë objekte, por harrojmë kanalet. Ndërtojmë apartamente, por harrojmë trotuaret. Ndërtojmë kilometra beton, por jo sistemin që duhet ta përballojë shiun.
Fusha e Ulqinit (pa kanalizim), me mijëra njësi akomodimi, ka ende probleme me rrugë pa trotuare, pa ndriçim dhe me gropa septike, pavarësisht rreth gjashtë milionë eurove të paguara më herët nga investitorët për pajisje komunale. Vetë banorët dhe investitorët e përshkruanin zhvillimin si të paplanifikuar, me zona që ngjanin me Bangladesh dhe me rrezik për probleme edhe më të mëdha në të ardhmen.
Për Shtojin, problemi nuk është vetëm estetika. Banorët kanë ngritur edhe çështjen e sigurisë në rrugën Ulqin-Adë, duke kërkuar masa si kamera, vendkalime për këmbësorë dhe masa për uljen e shpejtësisë. Kjo rrugë vazhdon të jetë një plagë e sigurisë rrugore që diskutohet prej dekadash.
Ndërkohë, në shumë pjesë të komunës trotuari vazhdon të jetë luks. Për një qytet që pretendon të ndërtojë një të ardhme turistike, pyetja është elementare: Ku do të ecë turisti? Në rrugë me makina? Në bankina? Në baltë? Apo do t’i sugjerojmë të presë autobusin që qëndron në parking?
Edhe premtimet për lidhje këmbësorësh në zonat rurale, përfshirë aksin Krythë-Katërkollë, janë një tjetër kujtesë se sa larg mund të jetë premtimi nga puna konkrete. Kur premtohet një trotuar, qytetari nuk ka nevojë për ceremoninë e fillimit. Ka nevojë t’i shohë punëtorët, makineritë dhe, një ditë, trotuarin.
Duhet pranuar edhe ajo që është bërë. Në shtator 2026 u përfundua dhe u dorëzua rrjeti i kanalizimit për Kodrat, Malin e Bardhë, Totoshin dhe Braticën. Projekti kushtoi rreth pesë milionë euro dhe u financua me kredi të Bankës Evropiane të Investimeve. Por nga nënshkrimi i kontratës kishin kaluar shtatë vjet dhe ishin shkelur shumë afate.
Shtatë vjet! Në epokën e inteligjencës artificiale, makinave elektrike dhe qyteteve që e masin trafikun në kohë reale, Ulqini na mëson se edhe një kanalizim mund të ketë një jetëgjatësi administrative më të madhe se një mandat politik.
Por të paktën ky projekt përfundoi. Dhe kjo na jep një standard të ri për suksesin: jo sa bukur e prezantuam projektin, por a u bë!
Ulqini di të gjejë para dhe energji për manifestime. Mund të organizojë spektakle, të sjellë emra të njohur, të ringjallë kujtime dhe të ndërtojë një atmosferë nostalgjie për ish-Jugosllavinë. Mund të flasim për “miqësi”, “bashkim” dhe “kohë të bukura”. Nuk kam asgjë kundër miqësisë dhe as kundër kujtesës historike. Problemi fillon kur nostalgjia përdoret si zëvendësim për politikën kulturore të qytetit.
Në Ulqin nuk kemi nevojë vetëm për një festival që na kujton çfarë kemi qenë. Kemi nevojë për institucione që na tregojnë çfarë mund të bëhemi. Nuk mjafton të sjellësh yje të së kaluarës në një qytet që nuk ka një kinema funksionale ku fëmijët e sotëm mund të shohin filmin e tyre të parë.
“Mondiali i Miqësisë” është mbështetur edhe nga Komuna, Organizata Turistike, ndërmarrjet publike, shkollat dhe institucione të tjera. Vetë manifestimi paraqitet si një ngjarje që mbledh legjenda të sportit nga hapësira e ish-Jugosllavisë.
Por pyetja e qytetarit mbetet: Sa prej këtyre parave dhe kësaj energjie shkojnë në kulturën që mbetet pas mbylljes së festivalit? Sa shkojnë në bibliotekë, kinema, hapësira për të rinjtë, sportin e fëmijëve, trashëgiminë kulturore dhe programet që nuk zhduken sapo hiqet skena?
Problemi nuk është vetëm një rrugë, një autobus apo një kinema, por modeli
Problemi është modeli – modeli ku administrata matet me numrin e të punësuarve, jo me shpejtësinë e shërbimit; ku projekti matet me konferencën e hapjes, jo me ditën e përfundimit; ku tenderi mund të bëhet lajm, ndërsa përfundimi i punës mbetet pa lajm; ku një autobus mund të blihet, fotografohet dhe parkohet, ndërsa qytetari vazhdon të presë në stacion.
Dhe po, duhet të flasim edhe për kulturën e punës në administratë. Nuk është e drejtë të akuzohet çdo punonjës komunal për abuzim, neglizhencë apo konflikt interesi. Por në një qytet të vogël, ku të gjithë i njohin të gjithë, perceptimi për punësime partiake, familjare dhe lidhje private nuk mund të trajtohet si një fantazi e qytetarëve. Pikërisht për këtë duhen konkurse transparente, deklarime të interesave, kontrolle dhe rezultate të matshme. Nëse gjithçka është e pastër, transparenca nuk duhet të frikësojë askënd.
Në fund, qytetari nuk duhet të ketë nevojë të njohë drejtorin, sekretarin, këshilltarin apo kushëririn e dikujt për të marrë një shërbim. Duhet të mjaftojë të jetë qytetar.
Çfarë do të ishte një Komunë që ia vlen 5.6 milionë euro?
Një komunë ku autobusi i blerë qarkullon, ku stadiumi ndërtohet dhe nuk mbetet vetëm në tender, ku kinemaja ka ekran, jo vetëm histori; ku rrugët kanë kullim para se të vijë shiu, ku trotuari është pjesë e rrugës dhe jo dekor luksoz, ku Shtoji nuk mbytet sa herë që bie shi, ku shkollat nuk presin dekada për mirëmbajtje, ku shërbimi në shqip nuk është privilegj, por detyrim normal i një komune ku shqipja është gjuhë zyrtare.
Një Komunë ku qytetari nuk pyet “kë duhet të njoh?” por “ku është sporteli?”; ku nuk pyet “kur do të fillojë?” por sheh punën duke u bërë; ku një projekt ka një afat, një përgjegjës dhe një pasojë nëse afati nuk respektohet.
Sepse 4.1 milionë euro paga janë shumë. Edhe 5.6 milionë euro janë shumë. Dhe nëse një qytet paguan miliona vetëm për ta administruar veten, atëherë qytetari ka të drejtë të kërkojë llogari për çdo euro.
Ulqini nuk ka nevojë për më shumë premtime. Ka nevojë për një gjë shumë më të vështirë: rezultate. Dhe ndoshta kjo është pyetja më e pakëndshme që mund t’i bëjmë vetes: A kemi një administratë që i shërben qytetit, apo një qytet që shërben për të mbajtur administratën?