Pluralizmi politik dhe demokracia kanë sjellë një hapësirë më të madhe për lirinë e shprehjes dhe për zhvillimin e medieve. Por, krahas këtyre arritjeve, është shfaqur edhe një dukuri që meriton vëmendje serioze: afrimi i tepruar i disa gazetarëve me politikën dhe shndërrimi i tyre, në raste të caktuara, nga vëzhgues të pushtetit në shërbyes të tij.
Pa dashur të etiketohet apo të paragjykohet askush, problemi duhet parë si një çështje parimore që lidhet me pavarësinë e medias dhe besueshmërinë e gazetarisë.
Kur politika e “përfiton” gazetarin
Në vitet e pluralizmit politik, partitë kanë kërkuar dhe, në jo pak raste, kanë arritur të afrojnë pranë vetes gazetarë duke u ofruar poste politike, funksione partiake, këshillime apo privilegje të tjera. Kështu krijohet një marrëdhënie që mund të jetë e dëmshme për të dyja palët, por mbi të gjitha për median.
Në momentin kur pranon një rol të drejtpërdrejtë politik, gazetari nuk është më vetëm një profesionist që i informon qytetarët. Ai bëhet pjesë e një strukture politike dhe, pavarësisht qëllimeve personale, përballet me një konflikt të qartë mes detyrës profesionale dhe angazhimit politik.
Problemi bëhet edhe më i madh kur pritet prej tij që, në çdo moment kur partia e konsideron të nevojshme, të jetë i gatshëm të kryejë detyra politike, të mbrojë qëndrime partiake ose të heshtë përballë dukurive që gazetaria do t’i kërkonte t’i trajtonte me përgjegjësi.
Gazetari nuk është zëdhënës i pushtetit
Misioni i gazetarit nuk është të jetë kundër politikës, por as në shërbim të saj. Ai duhet të jetë në shërbim të publikut.
Një gazetar profesional duhet të pyesë, të verifikojë, të analizojë dhe, kur është e nevojshme, të kritikojë. Kjo vlen për çdo pushtet dhe për çdo parti politike. Sot mund të jetë në pushtet një subjekt politik, nesër një tjetër. Por detyrimi i gazetarit ndaj publikut mbetet i njëjtë.
Prandaj, kur gazetari fillon ta masë të vërtetën me interesin e partisë, media humb një pjesë të rëndësishme të misionit të saj.
Kur kufiri mes medias dhe politikës bëhet i paqartë
Në hapësirën mediatike mund të hasen raste kur persona me përvojë në gazetari marrin njëkohësisht role të drejtpërdrejta politike: drejtues të strukturave partiake, këshilltarë politikë apo përfaqësues në institucione lokale. Në disa raste, madje, persona të tillë kanë ushtruar edhe përgjegjësi redaktuese në media ose në programe që u shërbejnë komuniteteve të ndryshme.
Këtu lind një pyetje e thjeshtë, por e rëndësishme: a mund të ruhet plotësisht pavarësia profesionale kur gazetari është njëkohësisht pjesë aktive e një strukture politike?
Nuk bëhet fjalë për të mohuar të drejtën e askujt për të marrë pjesë në jetën politike. Çdo qytetar ka të drejtë të angazhohet politikisht. Por, nëse një gazetar zgjedh një funksion të drejtpërdrejtë partiak, duhet të jetë i qartë edhe kufiri mes këtij angazhimi dhe profesionit të gazetarit.
Media nuk mund të jetë nën “sqetullën” e politikës
Një media që varet nga politika, humb gradualisht edhe besimin e publikut. Ajo mund të ketë emisione, gazetarë, kamera dhe faqe informative, por nëse publiku dyshon se informacioni filtrohet sipas interesave politike, autoriteti moral i saj dobësohet.
Gazetari nuk duhet të jetë “i dëgjueshëm” ndaj partisë, por i përgjegjshëm ndaj qytetarit. Ai nuk duhet të pyesë: “Çfarë i intereson partisë?”, por “Çfarë duhet të dijë publiku?” Kjo është një nga vijat më të rëndësishme që ndan gazetarinë profesionale nga propagandimi politik.
Mbrojtja e medias është përgjegjësi e të gjithëve
Kritika ndaj servilizmit politik në media nuk duhet parë si sulm ndaj gazetarëve. Përkundrazi, ajo duhet parë si përpjekje për ta mbrojtur profesionin e gazetarisë nga ndërhyrjet që mund ta dëmtojnë.
Një gazetar me integritet nuk është ai që nuk gabon kurrë. Është ai që ka guximin të mbajë të njëjtin standard ndaj mikut dhe kundërshtarit, ndaj pushtetit dhe opozitës, ndaj partisë që e pëlqen dhe asaj që nuk e pëlqen.
Në një shoqëri demokratike, politika ka nevojë për media të lira, ndërsa media ka nevojë për distancë nga politika. Kur kjo distancë zhduket, dëmtohet jo vetëm gazetari por edhe qytetari.
Në fund të fundit, media nuk është pronë e partive politike. Ajo është një nga mekanizmat përmes të cilave shoqëria e kontrollon pushtetin. Prandaj, sa më e fortë të jetë ndërhyrja politike mbi median, aq më e madhe duhet të jetë vendosmëria e gazetarëve profesionistë për të mbrojtur pavarësinë, dinjitetin dhe kodin e profesionit të tyre.
Sepse një gazetar që i shërben politikës mund të fitojë një post, një privilegj apo një afërsi me pushtetin. Por një gazetar që i shërben publikut fiton diçka shumë më të rëndësishme: besimin e qytetarëve dhe dinjitetin e profesionit.