Koha javore: Z. Kapllani, keni një përvojë të gjatë në fushën e artit figurativ ku gjatë këtij rrugëtimi keni ndërtuar një profil të veçantë artistik. Çfarë ka ndikuar më shumë në identitetin tuaj krijues?
E. Kapllani: Mendoj se ndikimin më të madh në identitetin tim krijues e ka pasur vendlindja ime. Jam rritur pranë detit, mes dritës, ngjyrave dhe jetës së bregdetit, prandaj këto elemente janë bërë pjesë e pandashme e pikturës sime. Po aq i rëndësishëm ka qenë edhe formimi im akademik në Fakultetin e Arteve, ku pata mundësinë të zhvilloj gjuhën time artistike dhe të kuptoj më thellë artin. Gjatë viteve, përmes punës së vazhdueshme, ekspozitave dhe përvojave të ndryshme, kam arritur të ndërtoj një stil që pasqyron jo vetëm peizazhin mesdhetar, por edhe emocionet dhe përjetimet e mia. Për mua, piktura është një mënyrë për të ruajtur kujtesën, identitetin dhe bukurinë e vendit nga vij.
Koha javore: Ju jeni një piktor i formuar profesionalisht dhe me një profil të afirmuar artistik. Sa i rëndësishëm është shkollimi përkatës për ndërtimin e identitetit krijues dhe për cilësinë e krijimtarisë, në një kohë kur shpesh shohim njerëz që ushtrojnë profesione jashtë fushës së tyre të formimit?
E. Kapllani: Shkollimi profesional ka një rol shumë të rëndësishëm në formimin e një artisti. Ai nuk të mëson vetëm teknikën e pikturës, por edhe të menduarit kritik, historinë e artit, estetikën dhe disiplinën e punës. Akademia më ka ndihmuar të ndërtoj një bazë të fortë mbi të cilën kam zhvilluar më pas gjuhën time artistike. Natyrisht, talenti është një dhunti e rëndësishme, por ai ka nevojë të kultivohet vazhdimisht përmes dijes, punës dhe përvojës.
Sot jetojmë në një kohë kur shumë njerëz ushtrojnë profesione jashtë fushës së studimit, gjë që është e kuptueshme për shkak të rrethanave të ndryshme. Megjithatë, kur flasim për artin, mendoj se formimi profesional mbetet një vlerë e madhe, sepse ai i jep artistit siguri, kulturë vizuale dhe aftësinë për të krijuar me vetëdije, duke ndërtuar një identitet autentik e të qëndrueshëm.
Koha javore: Ndër vite keni realizuar ekspozita personale dhe keni marrë pjesë në qindra ekspozita kolektive në vend, rajon dhe Evropë. A ka ndonjë ekspozitë apo periudhë që e konsideroni si një pikë kthese në zhvillimin tuaj artistik?
E. Kapllani: Çdo ekspozitë ka qenë një përvojë e veçantë dhe ka lënë gjurmë në rrugëtimin tim artistik, sepse secila ka ardhur si rezultat i një faze të caktuar krijuese. Megjithatë, ekspozitat personale kanë qenë momentet më të rëndësishme, pasi më kanë dhënë mundësinë ta prezantoj para publikut një cikël të plotë veprash dhe një koncept të qartë artistik.
Një pikë e rëndësishme në zhvillimin tim ka qenë periudha kur u përqendrova më fuqishëm te motivet mesdhetare, duke e kthyer detin, barkat, peshqit dhe dritën e Ulqinit në elemente qendrore të krijimtarisë sime. Pikërisht atëherë ndieva se gjuha ime artistike po bëhej më e dallueshme dhe më personale.
Edhe pjesëmarrja në ekspozita ndërkombëtare ka qenë shumë e vlefshme, sepse më ka dhënë mundësinë të përballem me publikun dhe artistë të kulturave të ndryshme, duke fituar përvoja që kanë ndikuar në zhvillimin tim krijues.
Koha javore: Gjatë këtij rrugëtimi jeni vlerësuar edhe me çmime për krijimtarinë tuaj artistike. Sa ndikojnë ato në vazhdimësinë e punës krijuese?
E. Kapllani: Çmimet janë gjithmonë një vlerësim i rëndësishëm për punën e një artisti dhe, natyrisht, të japin kënaqësi e motivim. Ato janë një shenjë se puna jote është vlerësuar nga profesionistët dhe publiku, por nuk duhet të jenë qëllimi kryesor i krijimtarisë. Për mua, çmimi më i madh mbetet mundësia për të krijuar vazhdimisht dhe fakti që veprat e mia komunikojnë me publikun dhe zgjojnë emocione.
Çdo vlerësim më ka inkurajuar të punoj edhe më shumë, por njëkohësisht më ka shtuar përgjegjësinë për të ruajtur cilësinë dhe autenticitetin e krijimtarisë sime. Besoj se artisti duhet të jetë në garë me veten, duke synuar gjithmonë të arrijë një nivel më të lartë artistik.
Koha javore: Në pikturat tuaja dominojnë motive si deti, barkat, peshqit dhe qyteti i vjetër i Ulqinit. Çfarë simbolike mbartin këto elemente në krijimtarinë tuaj?
E. Kapllani: Deti, barkat, peshqit dhe Kalaja e Ulqinit nuk janë thjesht motive piktoreske për mua; ato janë pjesë e identitetit tim dhe e botës ku jam rritur. Deti simbolizon lirinë, qetësinë, por edhe lëvizjen e pandërprerë të jetës. Barkat përfaqësojnë udhëtimin, shpresën dhe lidhjen e njeriut me natyrën, ndërsa peshqit janë një metaforë e jetës, bollëkut dhe ritmit të përhershëm të Mesdheut. Qyteti i vjetër i Ulqinit mbart historinë, traditën dhe kujtesën kolektive të një vendi me kulturë të pasur.
Përmes këtyre elementeve përpiqem të ruaj dhe të përcjell frymën autentike të vendlindjes sime, duke i shndërruar ato në një gjuhë artistike që flet për përkatësinë, kujtesën dhe bukurinë e Mesdheut. Besoj se sa më shumë punoj me këto motive, aq më shumë zbuloj dimensione të reja emocionale dhe simbolike që i japin jetë krijimtarisë sime.
Koha javore: Piktura është një formë komunikimi mes artistit dhe publikut. Cilat janë disa nga porositë që doni t’i përcillni përmes veprave tuaja?
E. Kapllani: Përmes pikturës përpiqem të krijoj një komunikim emocional me publikun. Nuk besoj se një vepër arti duhet të japë vetëm një mesazh të drejtpërdrejtë; ajo duhet të lërë hapësirë për përjetime dhe interpretime të ndryshme. Në veprat e mia dua të përcjell dashurinë për natyrën, për detin, për vendlindjen dhe për vlerat që lidhen me kujtesën dhe identitetin tonë. Përmes ngjyrës, dritës dhe formave mundohem të sjell qetësi, optimizëm dhe një ndjenjë afërsie me botën mesdhetare. Piktura për mua është një mënyrë për të ruajtur momente, emocione dhe histori, por edhe për t’i ftuar njerëzit të ndalen për pak dhe ta shohin bukurinë që shpesh e kemi pranë vetes.
Koha javore: Si e vlerësoni sot gjendjen e artit figurativ në Mal të Zi dhe në hapësirën shqiptare? Cilat janë disa nga problemet me të cilat vazhdojnë të përballen piktorët dhe sa mbështeten ata nga institucionet përkatëse?
E. Kapllani: Arti figurativ në Mal të Zi dhe në hapësirën shqiptare ka artistë me vlera të mëdha dhe një traditë të pasur krijuese. Sot kemi shumë autorë të talentuar që sjellin qasje të ndryshme, ide të reja dhe një komunikim bashkëkohor me artin. Megjithatë, mendoj se një nga sfidat kryesore mbetet mbështetja më e madhe institucionale dhe krijimi i kushteve më të mira për artistët që të mund ta zhvillojnë veprimtarinë e tyre në mënyrë të qëndrueshme.
Një problem i vazhdueshëm është mungesa e hapësirave të mjaftueshme ekspozuese, mundësive për promovim dhe tregut të artit, i cili ende nuk është aq i zhvilluar sa do të duhej. Shpesh artistët mbështeten kryesisht te përkushtimi personal dhe vullneti për të vazhduar krijimtarinë. Institucionet kanë një rol shumë të rëndësishëm në ruajtjen dhe zhvillimin e kulturës, jo vetëm përmes financimit të projekteve, por edhe përmes krijimit të një klime ku arti vlerësohet dhe promovohet më shumë.
Megjithatë, pavarësisht këtyre vështirësive, arti vazhdon të ecë përpara falë pasionit dhe punës së artistëve. Është e rëndësishme që brezat e rinj të kenë më shumë mundësi për t’u zhvilluar, për t’u prezantuar dhe për t’u lidhur me skenën artistike rajonale dhe evropiane.
Koha javore: Ulqini ka nxjerrë një numër të konsiderueshëm artistësh figurativë. Sipas jush, çfarë e bën këtë qytet një burim kaq të veçantë frymëzimi për krijuesit?
E. Kapllani: Ulqini është një qytet me një energji të veçantë krijuese. Mendoj se arsyeja kryesore që e bën këtë vend një burim kaq të fuqishëm frymëzimi është kombinimi i natyrës, historisë dhe kulturës që bashkëjetojnë në të. Drita e veçantë e Mesdheut, deti, peizazhi, Kalaja e vjetër, rrugicat me kujtesë shekullore dhe jeta e njerëzve të këtij qyteti krijojnë një atmosferë që të nxit vazhdimisht të krijosh.
Ulqini është një vend ku takohen kultura të ndryshme dhe kjo pasuri shpirtërore reflektohet edhe në art. Për një piktor, këtu çdo pamje mund të bëhet një motiv, por më e rëndësishmja është emocioni që bart ky qytet. Besoj se shumë artistë ulqinakë e kanë ndier këtë lidhje të fortë me vendlindjen dhe e kanë kthyer atë në një gjuhë të tyre krijuese.
Për mua, Ulqini nuk është vetëm një peizazh për t’u pikturuar; është një kujtesë, një ndjenjë dhe një pjesë e identitetit tim artistik. Sa më shumë e njeh këtë qytet, aq më shumë zbulon histori dhe motive të reja për t’i shprehur përmes artit.
Koha javore: Cilat janë projektet tuaja të afërta në fushën e artit pamor dhe çfarë mund të presë publiku nga krijimtaria juaj në vazhdim?
E. Kapllani: Projektet e reja janë gjithmonë një pjesë e rëndësishme e rrugëtimit tim artistik. Aktualisht jam i përqendruar në vazhdimin e punës krijuese dhe në zhvillimin e cikleve të reja, duke eksploruar më tej temat që kanë qenë pjesë e identitetit tim artistik, por edhe duke kërkuar forma të reja shprehjeje.
Publiku mund të presë vepra ku do të vazhdojnë të jenë të pranishme elementet që më kanë shoqëruar ndër vite – deti, Mesdheu, kujtesa e Ulqinit dhe marrëdhënia e njeriut me natyrën – por të trajtuara nga këndvështrime të reja. Besoj se një artist duhet të ruajë lidhjen me atë që e përcakton, por njëkohësisht të vazhdojë të kërkojë dhe të zhvillohet.
Synimi im është që përmes punëve të reja të vazhdoj të krijoj një dialog me publikun, duke sjellë emocione, ngjyra dhe histori që lidhen me vendin tonë, por që mund të komunikojnë edhe përtej kufijve kulturorë.
Intervistoi: Toni Ujkaj