Në një mbrëmje ku fjala poetike u bë ura më e natyrshme e komunikimit mes kulturave, në Ulqin u promovua vëllimi më i ri poetik i Agim Vincës, “Falmi sytë e tu, Homer”.
Aktiviteti, i mbajtur të mërkurën, më 22 prill 2026, në ambientet e Librarisë “Ulqini”, mblodhi figura të jetës kulturore, artdashës dhe të rinj, duke e kthyer hapësirën e librit në një arenë të gjallë dialogu letrar.
Që në fillim, atmosfera u karakterizua nga një ndjesi afërsie dhe respekti për krijimtarinë letrare. Mbrëmja u moderua nga Arlinda Osmani, e cila me një qasje të kujdesshme dhe komunikative arriti të krijojë një ritëm të natyrshëm bashkëbisedimi mes autorit dhe publikut. Ajo theksoi rëndësinë e organizimit të ngjarjeve të tilla në qytet, duke nënvizuar se “hapësira të tilla janë jetike për të mbajtur gjallë dialogun kulturor dhe për të afruar brezat me librin”.
Në fokus të mbrëmjes ishte vepra “Falmi sytë e tu, Homer”, një përmbledhje poetike që vjen si një reflektim i thellë mbi kohën, kujtesën dhe përvojën njerëzore. Botimi dygjuhësh, në atë shqipe dhe malazeze, u cilësua si një hap i rëndësishëm drejt ndërveprimit kulturor. “Përkthimi i letërsisë shqipe në gjuhë të tjera është më shumë se një akt letrar, është një urë komunikimi mes popujve”, u theksua gjatë promovimit.
Organizatorët nuk i kursyen vlerësimet për figurën e Vincës, duke e cilësuar atë si një “enciklopedi të gjallë” dhe një ndër zërat më të fuqishëm të letërsisë bashkëkohore shqipe. Sipas tyre, “prania e tij në Ulqin nuk është vetëm një ngjarje letrare, por një moment që dëshmon peshën dhe ndikimin e kulturës në ndërtimin e identitetit”.
Në fjalën e tij përshëndetëse, poeti Agim Vinca iu drejtua të pranishmëve me mirënjohje dhe emocion, duke vlerësuar pjesëmarrjen e tyre dhe rëndësinë e këtij takimi letrar në Ulqin.
“Ju falënderoj të gjithë të pranishmëve që keni gjetur kohë të vini në promovimin e librit tim. Kam kënaqësinë e veçantë të jem sot në mesin tuaj, para publikut artdashës të Ulqinit, në këtë mjedis të bukur kulturor që i jep jetë fjalës dhe librit. Prania juaj sot është dëshmia më e mirë se fjala poetike vazhdon të jetojë dhe të komunikojë. E vlerësoj shumë interesimin tuaj dhe mikpritjen që më është bërë këtu në Ulqin. Shpresoj që kjo vepër të gjejë rrugën e saj te ju dhe të krijojë ura të reja komunikimi mes nesh”, ka thënë ai.
Një dimension i veçantë i diskutimeve ishte përfshirja e veprës në programet mësimore në Mal të Zi, falë bashkëpunimit me Entin e Teksteve dhe Mjeteve Mësimore në Podgoricë. Ky fakt u konsiderua si një arritje me rëndësi të veçantë për komunitetin shqiptar, duke qenë se i jep letërsisë shqipe një hapësirë të merituar në sistemin arsimor.
“Është një moment krenarie kur autorët tanë bëhen pjesë e teksteve shkollore, duke ndikuar drejtpërdrejt në formimin e brezave të rinj”, u tha ndër të tjera.
Në aspektin kritik, vepra u analizua si një dëshmi e fuqisë së poezisë për të artikuluar përvojën historike dhe shpirtërore.
Studiuesja Hasnija Muratagiq – Tuna vlerësoi se poezia e Agim Vincës nuk të lë gjakftohtë. “Ajo të tërheqë në një univers ku përzihen përjetimet personale me ato kolektive, duke krijuar një ndjesi të thellë identifikimi”, është shprehur ajo.
Sipas saj, kjo përmbledhje “arrin të ndërtojë një diskurs poetik të pasur me imazhe dhe kuptime, ku çdo varg mbart një peshë të veçantë emocionale”.
Një tjetër zë i rëndësishëm i mbrëmjes ishte ai i Dimitrov Popoviqit, redaktorit të botimeve në gjuhën shqipe pranë Entit të Teksteve dhe Mjeteve Mësimore, i cili u ndal te dimensioni universal i poezisë së Vincës.
Ai theksoi se “poezia e vërtetë nuk njeh kufij gjuhësorë, ajo komunikon drejtpërdrejt me ndjenjën njerëzore”, duke e cilësuar këtë botim si një shembull të shkëlqyer të bashkëpunimit kulturor.
Programi artistik i mbrëmjes i dha ngjarjes një dimension të veçantë artistik. Performanca në violinë nga Rona Kurti krijoi një sfond të ndjeshëm muzikor, ndërsa nxënësit e Gjimnazit të Ulqinit sollën interpretime të zgjedhura nga poezitë e librit në të dyja gjuhët. Recitimet e tyre u pritën me interes dhe emocion, duke dëshmuar përkushtimin e brezit të ri ndaj vlerave letrare.
Kulmi i mbrëmjes erdhi me daljen e vetë autorit, i cili recitoi një nga poezitë e tij më përfaqësuese, duke sjellë një reflektim mbi natyrën paradoksale të ekzistencës:
“Sillem në mënyrë të jashtëzakonshme
Jashtëzakonisht urtësisht
Jashtëzakonisht marrëzisht
Vërtet jam i jashtëzakonshëm.
I jashtë-zakon-shëm!”
Ky moment u përjetua si një lidhje e drejtpërdrejtë mes poetit dhe publikut, duke dëshmuar se fjala e shkruar merr një dimension tjetër kur interpretohet nga vetë autori.
Krijimtaria e Agim Vincës mbështetet në një përvojë të gjatë akademike dhe letrare. I lindur më 22 maj 1947 në Veleshtë të Strugës, ai ka përfunduar studimet për Gjuhë dhe Letërsi Shqipe në Universitetin e Prishtinës, ku më pas ka vijuar edhe studimet pasuniversitare dhe ka ushtruar për dekada detyrën e profesorit në Fakultetin e Filologjisë. Si studiues dhe kritik letrar, ai ka dhënë një kontribut të çmuar në analizën dhe interpretimin e letërsisë shqipe, ndërsa si poet ka ndërtuar një opus të pasur, të përkthyer në disa gjuhë dhe të vlerësuar gjerësisht nga kritika.
Në përmbyllje, organizatorët, përfshirë Këshillin Kombëtar të Shqiptarëve në Malin e Zi, e vlerësuan këtë promovim si një dëshmi konkrete të rolit që luan letërsia në ndërtimin e urave kulturore.
“Ngjarje të tilla janë dëshmi se arti mbetet një nga mënyrat më të fuqishme për të afruar njerëzit dhe për të forcuar mirëkuptimin mes komuniteteve”, u shprehën ata.
Në një kohë kur komunikimi shpesh dominohet nga ritmi i shpejtë i përditshmërisë, kjo ngjarje rikujtoi fuqinë e poezisë për të ndalur kohën dhe për të reflektuar.
D. Teliqi