Shkëndijat e para të cilat paralajmëronin ndryshime për njeriun anamalas xixëlluan në gjysmën e dytë të shekullit XIX, me hapjen e shkollave të para dhe edukimit në vend. Por, flaka e parë e diturisë u ndez pas një shekulli, me punën e shkollës në gjuhën amtare shqipe. Me të u realizuan kërkesa, shpresa dhe besimi për dituri. Ajo qe lokomotiva që këtu do të zbarkojë të gjithë mallrat e nevojshme për jetën normale e të qytetëruar të këtij vendi.
Falë punës mirë mbarështruar me nxënës të Shkollës Fillore në Katërkollë dhe arsimit të mëtejshëm, në Anë të Malit dalin kuadrot e parë të arsimuar vendas, mësues, arsimtarë e profesorë. Bashkë me ta edhe profesionistë të lëmive të tjera me rëndësi për vendin; agronomë e inxhinierë, ekonomistë e juristë, mjekë e dentistë, etj. numri i të cilëve rritej nga viti në vit.
Në vazhdën e kënaqësisë së diverzitetit kadrovik në Anën e Malit, nga më të tjerë, doli edhe mjeku i ri vendas, dr. Adem Mustafa.
Adem Mustafa ka lindur në vitin1957, në Sukubinë, Ana e Malit, Komuna Ulqin. Rrjedh nga fisi i ndershëm dhe bujar i edukuar dhe arsimuar Mustafa, i cili në vitet 50-60-ta të shekullit të kaluar dha pesë mësimdhënës; Elezi, Mustafa, Osmani, Beqiri dhe Abazi.
Ademi është fëmija i tretë (pas dy motrave) i baba Hamzit dhe nënës Maje, e lindur në Oblikë, Qarku Shkodër, Shqipëri.
U rrit nën kujdesin e prindërve të mirë e të edukuar, virtytet e të cilëve do t’i përvetësojë edhe djali i tyre Ademi. Si fëmijë ishte i kuptueshëm e i qartë, i shkathtë e i saktë.
Mësimet e para i vijon në Shkollën Fillore ”Bedri Elezaga!” në Katërkollë.
Ciklin klasor, I-V, e kryen në vendlindje, në Paralelen e ndarë në Sukubinë.
Klasët e larta, mësimin lëndor, VI-VIII e vazhdon në Shkollën Amë, në Katërkollë, ku dhe e kryen Shkollën Fillore në Vitin shkollor 1971/72, si nxënës i gjeneratës XXII. Kushtet e vijimit të mësimit në këtë cikël ishin të vështira, për faktin se shkolla ishte larg shtëpisë rreh 7 km. Në mungesë të mjeteve të transportit të rregullt rrugor, bashkë me moshatarët vendas, nga shtëpia në shkollë dhe anasjelltas duhej të ecte me këmbë. Më vonë për udhëtim shfrytëzon automjetet e zakonshme.
Në mësim dhe aktivitete të lira permanent ka qenë aktiv, i zgjuar dhe i sjellshëm, cilësi ato të cilat e bënin nxënës me sukses të dalluar dhe sjellje shembullore.
Si nxënës në shkollë ka qenë i rregullt e komunikativ. Me shokë ka pasë raporte korrekte, ndërsa ndaj trupit arsimor shprehte respekt të posaçëm.
Shkollimin e mesë e vijon në Gjimnazin e përgjithshëm pranë Qendrës shkollore ”Vëllazërim-bashkim”, në Ulqin. Edhe aty ballafaqohet me kushte të vështira të udhëtimit si mungesë e mjeteve të rregullta qarkullimi, për çka shpesh i duhej me banuar në afërsi të shkollës. Por, mungesa e trafikut të rregullt Ademin nuk e ndan nga mësimi. Edhe aty ai është i zellshëm dhe shkollën e kryen me sukses.
Nxënësi fillorist e gjimnazist, Ademi, krahas kryerjes së obligimeve shkollore, mësimit të rregullt dhe aktivitetit jashtëmësimor, në kuadër të orientimit profesional mendon në jetën dhe të ardhmen e vetë. Atë mirë e kupton dhe bindet se të mësoi do t’i duhej gjatë gjithë jetës, por nxënës nuk mund të jetë gjithmonë.
Ashtu filloi të ëndërrojë zanatin e vetë. Ëndrrën e ti të parë ai e ktheju në dëshirë që për kohën dukej disi e madhe e vështirë, deri në të paarritshme.
Por, ajo më nuk ishte as nuk mbeti as ëndërr, as fjalë kalimthi. Të gjitha ato mendime të kokës djaloshare kulmojnë në vullnet të madh dhe rrjedhë me dy kahje paralele. Ato ishin dy qëllime fisnike për djaloshin e ri e të mirë formuar.
Adem Mustafa don të bëhet mjek dhe të shërbej në vendlindje, t’i ndihmojë popullit të vet. Për të parën i duhej mbështetja e fortë e prindërve që do ta siguronin materialisht. Atë e gjeti! Përkrahjen e prindërve e siguroi ! Ashtu regjistrohet dhe vijon Fakultetin e mjeksisë në Prishtinë. Si student i rregullt fiton huanë (kredinë) studentore, faktor material ai i cili do t’i ndihmojë në përmbushjen e nevojave të studimit.
Ditëve të para studentore në mjedis të ri e të panjohur urban e ”vriste” nostalgjia për gjithë ato të mira që la pas; vendin, prindërit, të afërmit, shokët dhe lojërat rinore me të cilët kalonte kohën e lirë. Por edhe atë do e tejkalojë duke iu përshtatur kushteve të reja në ambient krejtësisht tjetër.
Studenti i rregullt, i mirë përgatitur nga shkolla e mëparshme bazë, mësimet e duhura universitare permanent i përvetëson dhe me sukses diplomon më 1984. Atë vit ëndrra e të riut e gërshetuar me vullnet e sakrificë njeriu rezulton me realitet të jetës. Studenti Adem Mustafa bëhet mjek, shërues, doktor i mjekësisë së përgjithshme.
Me përfundimin e studimeve, djalit dhe mjekut të ri, Ademit, ”shkuesi hyjnor” i ofron përkrah engjëllushen e ëndërruar, vajzën vendase të edukuar e arsimuar në të njëjtin profesion, mjekësi, Sabahete Gjeka. Dy të rinjtë, me NJË, mirë të menduar, të matur e të prerë, ”PO”, lidhin besën dhe jetën bashkëshortore për ta gëzuar në lumturi unanime ashtu siç janë dhe e gëzojnë edhe sot. Jeta e tyre e tillë, si dy shokë të pandarë që reciprokisht e plotësojnë njeri tjetrin, vërehet kudo, në shtëpi, në punë, në shoqëri e gjetiu.
Me fitimin e betejave në marrjen e diturisë akademike, mjeku i ri hapë dhe hyn në rrugë të tjera, të reja me afat të gjatë shumëvjeçar. E para e tillë ishte punësimi në institucion shëndetësor për kryerjen e praktikës profesionale.
Pjesën e parë e fillon në Spitalin e përgjithshëm në Tivar. Aty fillimisht punon me sata tusin vullnetar për të kaluar pastaj në status të rregullt. Pas do kohe pritje, pjesën e dytë e vazhdon dhe e kryen në Shtëpinë e shëndetit në Ulqin.
Në punën e rregullt mjeku Ademi u deshtë të priste rreth dy vjet e gjysmë. Aso kohe në skaj të tunelit i ndezet një dritë për t’u punësuar në Shtëpinë e Shëndetit në Tivar, me vend pune në Stacionin shëndetësor në Ostros. Në Krajën e bukur malore, por larg shtëpisë së banimit ku në dy drejtime i duhej të udhëtonte rreth 50 km në ditë, si mjek i mjeksisë parësore (primare) shërben gjashtë vite, 1989-95.
Nga viti 1995, dalur si nga ajo ëndrra rinore, dr. Ademit i ndezët drita tjetër, e bardhë, për t’u transferuar në Shtëpinë e shëndetit në Ulqin, me vend pune në Stacionin shëndetësor në Anë të Malit, në Katërkollë. Ajo qe ardhja e tij në vendlindje, në shërbim të bashkëvendëseve të cilët i adhuronte pa masë, siç i adhuron dhe i nderon edhe sot. Ai qe plotësimi i dëshirës së mëparme e të riut, për të qenë me njerëzit e vendit kurdo që ata do të kenë nevojë për këshillën dhe ndihmën e mjekut primar.
Krahas punës në ordinacion në Katërkollë, deri në vitin 2010 ai punon edhe në kujdestari dhe emergjencë në Shtëpinë e shëndetit në Ulqin.
Me krijimin e institutit të mjekësisë familjare në Mal të Zi, në vitin 2008, dr. Ademi caktohet mjek i zgjedhur në Stacionin shëndetësor në Katërkollë për rreth 2000 pacientë të grup moshave të ndryshme, afërsisht aq sa ishte normativi i parashikuar i asaj veprimtarie.
Shërbimin primar dr. Ademi e kryen me punë të rregull, maturi njerëzore dhe ecuri e saktësi profesionale. Te puna në ambulancë është i përpiktë. Ardhja, qëndrimi dhe vajtja e tij nga vendi i punës është si në orar të shkruar. Punon në dy ndërrime ditore, nga ora 7:14 respektivisht 14-20, me orar javor rrëshqitës. Nuk ndodh që në punë të vonohet, të shkojë para kohe apo të mungojë e të mos paralajmërohet mungesa e tij.
Qëndrimi i këtij mjeku ndaj njerëzve është në përputhje të plotë me sjelljen njerëzore të këtij mjedisi. Me bashkëvendas komunikon në çdo vend, çdo kohë dhe situatë për gjëra të përgjithshme dhe nga profesioni, kryesisht këshilla me cilësi preventimi për mirëmbajtjen e vazhdueshme të shëndetit të mirë.
Në takim me pacientët e çdo grup moshe është i afërt dhe i kuptueshëm për nevoja të çdo natyre dhe me kujdes i dëgjon ata. Udhëzimet e duhura janë të qarta e të kuptueshme për pacientin apo shoqëruesin e tij të nevojshëm. Në bazë përcaktimi të sëmundjes-diagnozës dhe caqeve profesioniste dr. Ademi përshkruan ilaçet adekuate apo cakton masat e mëtejme shëruese. Por, (jo vetëm mendimi i i këtij autori), për të shuarin, më shëruese janë solidariteti dhe kurdoherë fjala e ëmbël e këtij mjeku. Ato sikur reagojnë më shpejt, janë më efikase, ndikojnë më fortë se barnat farmaceutike.
Krahas punës së rregullt dhe obligimeve tjera ditore, me qëllim ecje në hap më kohën dhe arritjet shkencore në lëmin e mjekësisë, farmacisë, teknologjisë etj. dr. Ademi gjen kohë edhe për perfeksionim profesional. Me përkushtim merr pjesë në ligjërata, këshillime, kurse, seminare, trajnime dhe takime të tjera profesional, të mbajtur në intervale të ndryshme kohore, në Ulqin, Tivar, Podgoricë etj. Nga të shumtit veçohen:
- Simpoziumi i përbashkët shkencor i mjekëve të Ulqinit dhe Shkodrës, mbajtur në ato dy vende, në vitin 1999 e tutje.
- Kursi i edukimit dhe trajnimi të Mjekësisë emergjente, mbajtur në korrik 2008, Ulqin.
- Kursi tre mujor i edukimit – Mbrojtja e shëndetit parësor – mjeku i familjes, mbajtur në organizimin e Ministrisë së Shëndetësisë së Malit të Zi, Fakultetit të Mjekësisë në Podgoricë dhe Zyrës së Bashkimit Europian në Podgoricë, shkurt – qershor 2010, në Podgoricë.
- Trajnimi i mjekëve të Shërbimit parësor shëndetësor, mbajtur në dhjetor 2010 – janar 2011, në Budva.
Dr. Ademi punon 26 vjet të plota në Stacionin shëndetësor në Katërkollë, mjedis pune i shërbimit parësor, i pajisur me kuadër mjekësor dhe teknik vendas.
Aty edhe mjeket e mirënjohura, shumëvjeçarja dr. Sabrije Taipi dhe fillestarja dr. Egzona Pali. Përkrah tyre teknikët mjekësorë, Sabahete Mustafa, Fadile Sulejmani, Nail Alaj, Bajram Seferi, Kimete dhe Zire Hollaj, Dafina Salaj, Emsire Pali e Afrim Imeri dhe kuadrot teknik, Naser Taipi e Hysen Seferi.
Me inkuadrimin e kuadrit domicil Ana e Malit arriti shumë në shërbimin shëndetësor. Në këtë shtëpi të gjithë mantel bardhët kurdoherë janë me fytyrë të sjellë ka i sëmuri për të ia kuptuar nevojën, ofruar ndihmën dhe lehtësuar dhimbjen. Te këto punëtorë morali i lartë njerëzor dhe i punës janë të shkrirë në një, atë të Hipokratit, në shërbim të pacientit. Në këtë ambulancë, nga ora 7-20, sa zgjatë orari i punës ditore, si me do një magji, emitohen valët e energjisë pozitive e cila rezulton më kënaqësi për të gjithë të ardhurit në atë derë dhe ata që qëndrojnë brenda
Të gjithë të përmendurit janë fidani i këtij rroli, fëmijët e kësaj treve, nxënësit e shkollës së këtij vendi, shpresa dhe krenaria e Anës së Malit
Këtë vit, këtij kuadri iu shtuar edhe forca e re pune, po ashtu vendase, e emëruara dhe e mirëpritura në udhëheqjen e Shtëpisë së shëndetit në Ulqin, drejtoresha e re, specialistja e mirënjohur, dr. Sadije Hollaj. Është për t’u pritur që në marrëveshje me institucionet e larta shëndetësore, në të mirën e këtij vendi dhe populli, te ky Stacion shëndetësor të sigurohen shërbimet e nevojshme sekondare, respektivisht rikthimi i tyre si nga vitet e mëparshme.
Çifti mjekësor Mustafa, Ademi dhe Sabahetja, trashëgon dy fëmijë, vajzë dhe djalë, të rritur e edukuar, të arsimuar më përgatitje të larta universitare.
Vajza Jehona, juriste e diplomuar dhe
Djali Kreshniku, trashëgimtar i prindërve edhe në profesion, specialist epidemiolog.
Mjeku vendas nuk është ithtar i politikës. Ishte aktivist vetëm kohë të shkurtër dhe ate e kurorëzoi më zgjedhje për një mandat këshilltar në Kuvendin e Komunës Ulqin.
Kohën e lirë Adem Mustafa e plotëson më sport dhe lexim, veprime ato me të cilët fizikisht ushtron trupin, ndërsa psiqikisht freskon trurin. Pëlqen atletikën dhe gjimnastikën, të cilat i ushtronin çdo ditë. Për lexim zgjedh tekste profesionale e në vazhdim tregime të lehtë të botimit bashkëkohor.
Dr. Ademi vazhdon të punoi edhe sot, më të njëjtën fuqi dhe vullnet, për tu kujdesur e qenë pranë dhe mbrojtës i denjë i shëndetit tonë, në kohën më të re, atë që imponojë shfaqja e Corona pandemisë.
Mjekun tonë të zgjedhur, Adem Mustafen e përgëzoj për vlerat e sipër përmendura që posedon dhe mënyrën si ato i kanalizon te ne, pacientet e tij!
Për gjithë mirësjelljen e ofruar dhe kujdesin e sakrificën e treguar i jemi dëshmitarë, mirënjohës dhe falënderues!
Rexhep Lleshi