Në muajin gusht të vitit 2025 ka hyrë në fuqi ligji i ri për legalizimin e objekteve të paligjshme, duke hapur një proces të rëndësishëm për qytetarët që duan të rregullojnë statusin juridik të pronave të tyre. Fillimisht, afati për dorëzimin e kërkesave ishte paraparë deri në shkurt 2026, por ndërkohë është zgjatur deri në mesin e gushtit të këtij viti.
Në një intervistë, sekretari i Sekretariatit për Planifikim Hapësinor dhe Zhvillim të Qëndrueshëm në Komunën e Ulqinit, Shkelzen Sulejmani, ka dhënë detaje mbi ecurinë e procesit, numrin e kërkesave, çmimet, si dhe ndryshimet e fundit ligjore.
Afati i ri dhe 7 mijë kërkesa aktive
Sipas Sulejmanit, ndryshimi kryesor në ligj është pikërisht zgjatja e afatit.
“Regjistrimi është ende aktual dhe do të zgjasë deri më 15 gusht 2026, sipas kushteve ligjore. Ky është ndryshimi që ndikon më së shumti në interesin e qytetarëve”, theksoi ai.
Ai bëri të ditur se aktualisht në sekretariat janë aktive të gjitha kërkesat e dorëzuara që nga viti 2018.
“Në total kemi rreth 7000 kërkesa për legalizim, të cilat janë dorëzuar që nga viti 2018 dhe konsiderohen aktive. Me ndryshimet e fundit ligjore, të gjitha këto kërkesa vlerësohen si të vlefshme dhe procedura mund të vazhdojë”, u shpreh Sulejmani.
Ai shtoi se një numër i konsiderueshëm objektesh është evidentuar edhe pas hyrjes në fuqi të ligjit të ri, por theksoi se ekziston një periudhë kur kërkesat nuk janë pranuar, për shkak të pritjes së ortofotoincizimit të ri, i cili vërteton ekzistencën e objektit.
Sipas tij, krahasuar me vitin 2018, mund të ketë një rritje prej 20 deri në 30 për qind të objekteve të evidentuara, veçanërisht në zonat pranë hapësirave urbane.
Cilat objekte nuk mund të legalizohen?
I pyetur nëse ka objekte që rrezikojnë prishjen, Sulejmani ishte i qartë.
“Ligji është shumë i qartë. Objektet që bien ndesh me infrastrukturën – qoftë rrugore, energjetike, kanalizime apo infrastrukturë tjetër publike – nuk mund të legalizohen”, shprehet Sulejmani.
Ai shpjegoi se për këto objekte parashihet pagesa e një takse të caktuar me ligj, që varion nga 0.5 deri në 2 për qind të vlerës bruto të ndërtimit, por ato do të marrin vendim si objekte pa mundësi legalizimi, deri në prishje.
“Procedura e prishjes është më e ndërlikuar në aspektin ligjor, por në kuadër të procesit të legalizimit këto objekte nuk mund të përfshihen”, tha ai.
Megjithatë, ai theksoi se shumica e objekteve që mund të legalizohen tashmë janë në funksion dhe krijojnë barrë mbi infrastrukturën ekzistuese.
“Legalizimi nuk do ta ndryshojë ndjeshëm ngarkesën infrastrukturore, pasi këto objekte tashmë janë në përdorim. Por përmes këtij procesi krijohet mundësia e formimit të një fondi të të ardhurave, që do të investohen në përmirësimin e infrastrukturës”, u shpreh sekretari.
Si llogaritet çmimi i legalizimit?
Sa i përket kostos, Sulejmani sqaroi se çmimi i legalizimit është i ndarë sipas zonave dhe është paralel me çmimoren e pagesës komunale.
“Territori është i ndarë nga zona 1 deri në zonën 9. Çmimet variojnë nga 90 euro për metër katror në zonën e parë A, deri në 0 euro për zonat ekstraurbane më të largëta”, bëri të ditur ai.
Përveç pagesës komunale, aplikohet edhe pagesa për ujësjellësin rajonal, e cila aktualisht është 8 euro për metër katror.
Ndër shpenzimet shtesë përfshihen: elaborati i gjeometrit, llogaritë statike për objektet e caktuara, procedurat për përditësimin e fletës poseduese, si dhe shpenzime të tjera administrative.
“Këto janë shpenzimet kryesore që duhet t’i ketë parasysh çdo qytetar”, theksoi ai.
Ndryshimet e fundit: eliminimi i distancës me fqinjët
Një nga ndryshimet më të diskutuara në ligj është heqja e kriterit të distancës nga objekti fqinj.
“Afërsia me objektin fqinj është eliminuar nga ligji. Duke qenë se shumica e objekteve ekzistuese janë ndërtuar në afërsi më të madhe sesa lejohej, ky kriter do të përjashtonte një numër të madh objektesh nga legalizimi”, shpjegoi Sulejmani.
Sipas tij, në aspektin ligjor ky ndryshim është i qartë dhe pozitiv për procesin, edhe pse në aspektin moral mund të ketë dilema.
“Eliminimi i këtij elementi lehtëson procedurën dhe shmang situatat kur procesi bllokohej për shkak të mosmarrëveshjeve mes fqinjëve”, shtoi ai.
Si zhvillohet procedura?
Sulejmani sqaroi edhe hapat e procedurës së legalizimit.
“Në momentin që vërtetohet se objekti ekziston në ortofotoincizim, lënda i dorëzohet komisionit, i cili përbëhet nga përfaqësues të kadastrës, një jurist dhe një arkitekt. Në rastin tonë kemi formuar një komision prej pesë anëtarësh”, tregoi ai.
Komisioni verifikon gjendjen në terren. Nëse kërkohet, bëhen edhe llogaritë statike. Më pas llogariten pagesat komunale dhe të ujësjellësit rajonal.
“Pas kryerjes së pagesave, nxirret vendimi për legalizim, me të cilin pronari drejtohet në kadastër për regjistrimin e objektit. Në atë moment objekti konsiderohet legal, por baza ligjore është legalizimi dhe jo leja e përdorimit”, sqaroi ai.
Ritmi i procesit dhe krahasimi me komunat e tjera
Edhe pse pranon se procesi nuk po ecën me ritmin e pritur, Sulejmani thotë se interesi i qytetarëve mbetet i lartë.
“Që nga hyrja në fuqi e ligjit të ri kemi një numër të madh objektesh të legalizuara. Në disa raste, numri i objekteve të legalizuara është i krahasueshëm me vitet e mëparshme”, tha ai.
Sipas tij, Komuna e Ulqinit qëndron mirë në raport me komunat tjera, veçanërisht falë faktit që ka vazhduar procedurat edhe para hyrjes në fuqi të ligjit aktual.
“Në raport me qytetet bregdetare jemi pothuajse në të njëjtin nivel ose edhe më lart, ndërsa në raport me komunat veriore mund të jemi një hap përpara”, përfundoi Sulejmani.
Me afatin e zgjatur deri në mesin e gushtit dhe me mijëra kërkesa aktive, procesi i legalizimit në Ulqin pritet të mbetet një nga temat kryesore për qytetarët dhe institucionet lokale gjatë muajve në vijim.
D. Teliqi