Në ambientin piktoresk të Pazarit të Suvenireve në Ulqin, u mbajt për herë të parë Festivali “Qylym Fest”, një ngjarje unike që i kushtohet trashëgimisë së pasur të artit të tjerrjes dhe prodhimit të qilimave tradicionalë. Festivali u zhvillua nga data 15 deri më 17 gusht 2025.
Ky manifestim kulturor u organizua nga Organizata Joqeveritare “Globus Art”, me mbështetjen e SHPK “Veprimtaritë Komunale” – Ulqin.
Në edicionin e parë të “Qylym Fest” morën pjesë rreth 30 artizanë dhe mjeshtra të zanatit të dorës, të cilët ekspozuan më shumë se 120 qilima unikë, të punuar me përkushtim dhe dashuri për traditën.
Festivali që ringjall një art të lashtë
Gjatë tri ditëve të festivalit, vizitorët patën mundësinë të shijojnë një program të pasur kulturor që përfshinte ekspozita të piktorëve ulqinakë, panairin e punimeve artizanale, prezantimin e kostumeve tradicionale nga Ulqini dhe rajoni, si dhe një eksperiencë të rrallë – përgatitjen e kafesë në gur dhe rërë, një mënyrë autentike që pasqyron mikpritjen dhe traditën lokale.
Organizatori i Festivalit, Ramiz Hajdari, thekson se qëllimi kryesor i kësaj nisme është promovimi i vlerave kulturore dhe artizanale të Ulqinit, veçanërisht në hapësirën e Pazarit të Suvenireve, ku, siç thotë ai, ekziston një nevojë e theksuar për më shumë aktivitete kulturore.
Qilimi – histori që shtrihet në shekuj
Qilimi nuk është thjesht një objekt dekorativ apo një send për përdorim shtëpiak – ai është një simbol i historisë, identitetit dhe trashëgimisë shpirtërore të shumë popujve të Ballkanit dhe më gjerë. Në kulturën shqiptare, qilimi ka qenë gjithmonë pjesë e pandashme e shtëpisë, dhuratë për raste të rëndësishme si dasma dhe shprehje e mjeshtërisë së grave që, brez pas brezi, kanë ruajtur dhe përcjellë këtë art me pasion dhe përpikëri.
Motivet e përdorura në qilima shpesh përçojnë mesazhe simbolike – lule, gjeometri, figura mitologjike – të gjitha të thurura me kujdes për të transmetuar histori, besime apo urime për mirëqenie dhe mbrojtje. Përmes ngjyrave të ndezura dhe teknikave të ndryshme të tjerrjes, secili qilim mbart në vete një copëz kulture dhe përfaqëson një rrëfim të pashkruar.
Festivale si “Qylym Fest” kanë një rëndësi të veçantë në ruajtjen dhe promovimin e trashëgimisë kulturore jomateriale. Ato jo vetëm që i japin jetë qendrave historike si Pazari i Suvenireve në Ulqin, por edhe nxisin ndërgjegjësimin për vlerat që kemi trashëguar dhe që shpesh rrezikojnë të humbasin në kohë.
Për Ulqinin, një qytet me histori të pasur dhe tradita të thella, “Qylym Fest” përfaqëson një hap të rëndësishëm drejt ringjalljes së artit popullor dhe inkurajimit të brezave të rinj për t’u lidhur me rrënjët e tyre kulturore.
D. Teliqi