“Parce mihi, domine, quia dalmata sum!” – Më fal o Zot se kam ndodhur dalmat (fis ilir), citohet të jetë shprehur në latinisht, Shën Jeronimi (347- 420), i lindur në qytetin Stridon të Ilirisë, që duhet të ketë ekzistuar diku në territorin e Kroacisë ose Sllovenisë së sotme. Kush është ky bir i Ilirisë antike dhe pse e përdor emrin e tij Organizata e Kombeve të Bashkuara (OKB) sot, pothuaj 17 shekuj më vonë?
Kësaj pyetjeje i përgjigjet Dom Lush Gjergji në librin e tij “Shën Jeronimi Ilir”: “Shën Jeronimi ilir është një ndër kolosët e mëdhenj fetar, shpirtëror, kulturor, biblik, patristik, që e pranojnë dhe nderojnë jo vetëm të gjithë të krishterët, por edhe mbarë njerëzimi, si shenjtor dhe dijetar të madh, një ndër doktorët dhe etërit e Kishës më të spikatur të kohës së tij, “egregius doctor Ecclesiae” – doktor i shkëlqyeshëm i Kishës, së bashku me Shën Ambrozin (330-297) dhe Shën Augustinin (354-430). Ai ishte njeri i dijes dhe kulturës, por edhe i studimit, uratës, pendesës, jetës së rreptë asketike, duke luftuar kundër mëkatit, veseve, epsheve, pothuaj gjithnjë në kërkim të përsosmërisë dhe shenjtërisë. Këto arsye, por edhe shumë të tjera, sidomos në 1600-vjetorin e vdekjes së tij, ai vjen tek ne dhe ndër ne me shumë porosi dhe aktualitete, si njeri i Provanisë dhe historisë tonë të lashtë martire dhe biblike, “vegël” e Zotit për t’ia dhënë mbarë njerëzimit Biblën, nëpërmjet “Vulgatës”, përthimit të shkëlqyeshëm në gjuhën latine, me shekuj si burim jete dhe frymëzimi për fe, traditë, kulturë dhe qytetërim evropian dhe botëror”, ka shkruar Dom Lush Gjergji, i njohur tanimë në botën shqitare dhe më gjerë si biografi i Nënë Terezës, autor i dyzina librash mbi jetën dhe veprimtarinë e Shën Nënë Terezës shqiptare, në gjuhën shqipe dhe të përkthyera në gjuhë të tjera, përfshirë anglishten. Dom Lush Gjergji është autor edhe i shumë veprave të tjera letrare, përkthimesh, botimesh teologjike dhe subjektesh të tjera.
Por le t’i kthehemi subjektit të këtij shkrimi modest, protagonistit kryesor, Shën Jeronimit me rastin e Ditës Ndërkombëtare të Përkthyesve Botërorë – ditë që shënohet nga Kombet e Bashkuara më 30 shtator, ndonëse pak me vonesë – datë kjo që Kisha Katolike Universale shënon gjithashtu edhe Festën e Shën Jeronimit – Ilirit të vetëshpallur.
Dita Ndërkombëtare e Përkthyesve, është caktuar si e tillë me anë të një rezolute nga Asamblea e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara, më 24 maj 2017, për të nderuar rolin e përkthyesve dhe profesionistëve gjuhësorë, të cilët me punën e tyre bashkojnë kombet, përforcojnë paqen, mirëkuptimin dhe zhvillimin midis vendeve, gjuhëve dhe kulturave të ndryshme. Asamblea e Përgjithshme e OKB-së e ka parë të arsyeshme që Dita Ndërkombëtare e Përkthyesve të jetë pikërisht 30 shtatori, dita kur, sipas kalendarit kishtar, shënohet festa e Shën Jeronimit, përkëthyesit të Biblës, që si i tillë konsiderohet edhe mbrojtësi i përkthyesve. Bibla është libri që është përkthyer në mbi 2 mijë gjuhë botërore, nga gjuhët e vjetra hebraishtja, armaishtja dhe greqishtja. Shën Jeronimi ilir e ka përkthyer Biblën në latinisht dhe në greqisht.
Përkthyesit e Kombeve të Bashkuara në kabinat e tyre gjatë një debati brenda Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara në Nju Jork. Organizata e Kombeve të Bashkuara është organizatë e cila punëson numrin më të madh të përkthyesve dhe profesionistëve gjuhësorë në botë. PHOTO: UN/Manuel Elias –
30 shtatori është dita liturgjike e festës së Shën Jeronimit. Kjo është arsyeja që OKB-ja ka caktuar, pikërisht, këtë ditë si Ditën Ndërkombëtare të Përkthyesve, në nder të Shënjtit të madh me origjinë ilire, i cili i ka dhënë botës perëndimore përkthimin e parë të Biblës në latinisht, dhe në shenjë respekti për të gjithë përkthyesit anembanë botës për rolin e tyre, lehtësimin e komunikimit midis popujve dhe njeriut me njeriun. Tema e Ditës Ndërkombëtare të Përkthyesve 30-shtator 2022 ishte “Një botë pa barriera” (A world without barriers).
Sipas Kombeve të Bashkuara, Dita Ndërkombëtare e Përkthyesve është një mundësi që të pakën njëherë në vit, të nderohet puna e përkthyesve dhe e të gjithë profesionistëve gjuhësorë, të cilët luajnë një rol të rëndësishëm në komunikimin midis popujve dhe kombeve, duke lehtësuar dialogun, bashkëpunimin dhe zhvillimin, ndërkohë që me punën e tyre ata kontribuojnë në përforcimin e paqes dhe sigurisë në botë.
Është interesant fakti që Organizata e Kombeve të Bashkuara ka vendosur që në këtë Ditë Ndërkombëtare të kujtohet çdo vit, pikërisht, Shën Jeronimi, një prift katolik, me origjinë iliro-shqiptare, si simbol dhe shembull i një profesioni, përkthyes i Biblës pothuaj 17 shekuj më parë, për brezat e rinjë të përkthyesve sot, punën e të cilëve OKB-ja e cilëson si një vlerë themelore të Organizatës së Kombeve të Bashkuara.