Kjo ngjarje s’është pjellë e shkrimtarit, është një histori e folur dhe e përfolur, por gati e harruar se: në shekullin e kaluar, në vitin që s’e di askush, ka jetuar një plak me emrin Beqir. Ai ishte një burrë i urtë. Për mençurinë dhe bujarinë e tij përmendet edhe sot.
Në fillim të verës natyra u tregua fisnike. Shiu ra në kohë dhe u ndal me kohë. Dielli i verës së parë i thau tokat. Në arë nisi puna.
Djali i Beqirit kapi punën pa i thënë i ati. S’kishte kohë as të shikonte lumin, jo më të peshkonte. Vuri qetë në zgjedhë. Parmenda e tij çante tokën e butë buzë Barbanës. Qahej djali kur mjegulla mbyllte luginën dhe ai, pa shkundur dielli tisin e mjegullës, gjendej në arë. Lëvronte dhe punonte deri në terrin e parë. Sikur mos t’i kishte frikë rojet e kufirit, kushedi sa do të qëndronte në lavër.
“Hyn vera e del vera!” – murmuriste ai.
Beqiri ishte plakur. Më shumë i kënaqej zemra buzë lumit. Dhe fliste me vaun, me plepin e lartë. Me sy e duar lëmonte shelgjet e buta, këtë e bënte disi fshehtas. Tundte ballin, i kujtohej rinia që i kishte ikur shpejt, më shpejt se rrjedha e Barbanës. Zoti e kishte gëzuar shumë, kur pas dymbëdhjetë vjetësh martese i kishte lindur djali. Ishte për të gëzim i madh. Atëherë sikur u gëzua guri e druja. Djali u rrit, u bë burrë. Janë tre vjet që ishte martuar. Dhe menjëherë pas gëzimit familjar, Beqirit i vdiq gruaja. Ajo i kujtohej, posaçërisht në stinën e beharit, sepse e kishte shoqëruar në çdo hap. Punonte ai shumë, e shoqja edhe më shumë. Ajo lante rrobat në va. Në lumë dhe me lumë ishte e lidhur çdo gjë.
I biri i kujtonte veten e tij. Punë, punë dhe punë deri në vjeshtën e parë, kur dora e njeriut korrte atë çka kishte mbjellur, dhe korrte kur Barbana i lejonte të korrat. Djali i tij çohej me natë dhe vinte me natë. Në atë krahë që binte, edhe ngrihej. Kështu kaluan gati dy muaj.
Nusja ishte e heshtur, e lodhur. Kafenë e mëngjesit ia binte plakut pa buzëqeshjen e zakonshme. Dukej si e fashitur. Rreth e rrotull saj nisi të ketë sjellje të çuditshme, i truante lopët, delet, bërtiste.
“E ka një hall nusja, por çfarë është?! U grindën! Jo, ku të grinden, kur djali gjithë ditën në punë. Punë shumë?! A thua unë të jem barrë e familjes?! Eh, pleqëri! Vera ka punë të cilat duhen shpejtuar, edhe unë në rini shpejtova, shpejtova dhe harrova se jeta të ikën” – mendonte Beqiri. “O Zot, si nuk e gjej hallin e nuses?! U plaka. Sa të marrë janë kur thonin se Beqiri i Bregut të Bunës është i urtë, kur unë s’di ta gjej një fshehtësi, brengën e nuses!”
Ecte buzë bregut për të parë sa kishte punuar djali. I gëzohej stinës, zërit të qerlekut që fluturonte mbi lumë dhe ngulte sqepin në dhe për të bërë folenë.
“E gjeta, e gjeta! Auuu! Sa punë e lehtë!”
Dy qerlekë kishin afruar gushat, ledhatonin njëri-tjetrin.
“Eh, more bir, e harrove nusen! Rinia duhet jetuar dhe shijuar. Çdo gjë në botë është e krijuar me dashuri!” – qeshi me të madhe.
Qerlekët fluturonin në qiell, afër njëri–tjetrit. Vera është stinë e punës, por dhe e dashurisë. Dhe ngadalë arriti në arë. I gëzuar.
“Po, si t’i them djalit?!”
Gurrnia dhe rrjedha në Vaun e Barbanës e gëzuan Beqirin dhe i dukej se e përshëndetnin.
“U lodhe, more bir?”
“Koha është për t’u lodhur. Mirë po shkon puna. Për një muaj i mbaroj punët”, sqaronte djali.
“Po fle natën?”
“Në atë krah që bie, edhe çohem?”
“Po, a flen me nuse?” – buzëqeshi plaku. “Vera është e gjatë…”
I biri u skuq. I ati kurrë s’kishte folur gjëra të tilla. Bile ishte i rreptë.
“Lëshoji qetë më herët në kullotë. Është gjynah. Janë lodhur. Moti ka marrë mirë. Vazhdo, mirë!” – qeshi Beqiri. “Unë po shkoj te dhentë në ograjë”.
“Ndal!” – u bërtiti qeve.
“Mirë më tha babai. Unë u tregova fodull. E harrova nusen, të cilën e dua shumë. Ajo digjet, lodhet, punon. Babai e ka vërejtur shqetësimin e saj!”
Ishte duke pushuar nën hijen e frashërit të bardhë, Nusja shtatzhdërvjellë e solli drekën.
“Po pushon!” – i tha ajo. “A u lodhe?”
“Po pushoj, toka s’mbaron kurrë”.
Ai iu afrua afër, shumë afër.
“Mos, mos, na shohin. Është turp”.
“Sonte, sonte! Mos u lodh, pusho! Të nam edhe gjëja e gjallë nëse e mundon”.
Nusja u gëzua. Një erë e maestralit i ledhatonte faqen e përgjakur. Me bisht të syrit shikoi edhe një herë të shoqin dhe diellin atë pasdite qershori.
Plakun e mirëpriti. I shtroi drekë me të gjitha të mirat. Në mbrëmje hëna qiti syrin andej Barbanës. Nusja fiku llampën. Nusja e lutte:
“Ngadalë, mos u ngut, s’ka fjetur plaku. Prit!”
Ajo e hutuar dhe e turbulluar çkopsoi këmishën. Hëna erdhi mbi dritare, Barbana gurgullonte.
“Kemi mjaft edhe tokë e të gjitha të mirat”, – fliste nusja me zërin e butë.
Gjumi i zuri vonë. Qetë kullotnin në ograjë, vesa binte në arë, ndërsa dielli i zuri në shtrat.
“Çohu! Ka dalë dielli?”
Ai u zgjua ngadalë. I ati rrinte në çardak. Nusja i lante gjinjtë e lopës, i këndonte. Nga gjinjtë rridhte qumështi si krua.
Nusja i poqi plakut kafen me sheqer. Ajo ishte më e butë se mëngjesi i qershorit.
“Lopa qiti më shumë tamel”, – tha ajo.
“Kur këndojnë qerlekët, të gjithë janë më të gëzuar”, – tha plaku.
Plaku gëzohej, ëndërronte në konakun e tij të ulej djepi nga tavani.
“Do ta blej një të ri! S’vdes pa e pritur atë ditë!”
Dhe Beqiri e priti ditën e lumtur. Nusja lindi nipa dhe mbesa… Jeta rrjedh buzë Barbanës.
Plaku Beqir nuk jeton më, por ngjarja e vërtetë rrjedh breznive. Askush më s’e lëvron tokën me qe, më rrallë dëgjohet kënga “Shkon pulëbardha permi Dri…Tue u njit Bunës…” Barbanasit kanë marrë dhenë anembanë në Gjermani, në Amerikë dhe deri në Australi. Ata që jetojnë në brigje të Barbanës ëndërrojnë të shkojnë larg, ndërsa ata që janë larg e kanë afër në zemër. Ëndërrojnë të kthehen. Jeta është ëndërr, ka pasë thënë Plaku i urtë. Guri peshon randë në vend të vet.